Disaster Recovery - Έχασα τα αρχεία μου! Και τώρα;

Με αφορμή ένα περιστατικό που συνέβη πριν από λίγες μέρες, όπου μία φίλη έσβησε κατά λάθος από το πρόγραμμα των emails ένα ολόκληρο λογαριασμό μαζί με χιλιάδες emails της δουλειάς, σκέφτηκα να γράψω ένα άρθρο με συμβουλές σχετικά με την ανάκτηση δεδομένων που χάθηκαν με οποιοδήποτε τρόπο, αλλά και κάποιες καλές τακτικές για να αποφύγετε παρόμοια περιστατικά. Ευτυχώς η φίλη μου τη γλίτωσε με μερικές “γρατζουνιές” (γιατί τα Windows 7 είχαν κρατήσει ένα αντίγραφο του χαμένου φακέλου λίγο πριν συμβεί το μοιραίο).

Έστω λοιπόν οτι συνέβη το μοιραίο. Χάσατε κάποια αρχεία, πιθανώς τα σβήσατε κατα λάθος, ο υπολογιστής σας δεν εκκινεί ή το λειτουργικό σύστημα εμφανίζει κάποιο λάθος. Ο πρώτος και σημαντικότερος κανόνας σε αυτή την περίπτωση είναι : ΨΥΧΡΑΙΜΙΑ. Πριν πανικοβληθείτε και ετοιμαστείτε να πέσετε από το μπαλκόνι σας σκεπτόμενοι τις ατελείωτες ώρες δουλειάς, τις εκατοντάδες φωτογραφίες και βίντεο από διακοπές που εξαφανίστηκαν ή την εργασία για το πανεπιστήμιο που γράφετε εδώ και μήνες, σκεφτείτε και ενεργήστε ψύχραιμα. Μήπως τα αρχεία βρίσκονται κάπου αλλού στο δίσκο και μετακινήθηκαν κατα λάθος; Μήπως τα έχετε και σε κάποιο USB stick ή εξωτερικό δίσκο; Αν όχι και το λάθος έγινε από εσάς και δεν οφείλεται σε κάποια αστοχία υλικού (π.χ. χαλασμένος δίσκος) τα πράγματα δεν είναι τόσο τραγικά. Τις περισσότερες φορές στα νεότερα λειτουργικά συστήματα ακόμα και όταν διαγράφονται αρχεία και εσείς δεν τα βλέπετε πουθενά στον δίσκο σας, αυτά υπάρχουν, απλά έχουν μαρκαριστεί ως διαγραμμένα. Και δεν αναφέρομαι στον κάδο ανακύκλωσης (που φυσικά πρέπει να χρησιμοποιείτε), αλλά σε “πραγματικά” διαγραμμένα αρχεία. Με κάποια ειδικά εργαλεία (λογισμικό) λοιπόν είναι δυνατή η ανάκτησή τους και η επαναφορά τους. Το σημαντικότερο όμως σε αυτή την περίπτωση είναι να ελαχιστοποιήσετε κατα το δυνατό την χρήση του σκληρού δίσκου (και ειδικότερα την εγγραφή νέων αρχείων) ωστε τα σημεία του δίσκου που έχουν τα διαγραμμένα αρχεία να μην χρησιμοποιηθούν για την αποθήκευση νέων. Αν λοιπόν έχει συμβεί κάτι τέτοιο και δεν βρίσκετε τα αρχεία σας πουθενά μέσα στο δίσκο η πιο ασφαλής κίνηση είναι να σβήσετε τον υπολογιστή. Στη συνέχεια θα πρέπει να αφαιρεθεί ο σκληρός δίσκος και να συνδεθεί σε έναν άλλον υπολογιστή στον οποίο θα έχουν εγκατασταθεί αυτά τα εργαλεία που θα “σαρώσουν” το δικό σας δίσκο και θα βρουν τα διαγραμμένα αρχεία. Αν δεν γνωρίζετε πως να κάνετε αυτές τις διαδικασίες ζητήστε βοήθεια από κάποιον φίλο ή από επαγγελματία. Σε ένα μεγάλο ποσοστό οι εφαρμογές αυτές ανακτούν τα δεδομένα αυτούσια. Να σημειώσω εδώ ότι τα προγράμματα αυτά συχνά επαναφέρουν αρχεία και από κάρτες μνήμης (κινητών, φωτογραφικών μηχανών κλπ), USB sticks, ακόμα και από γρατζουνισμένα CD ή DVD.

Σε περίπτωση τώρα που η απώλεια οφείλεται σε χαλασμένο υλικό (π.χ. σκληρός δίσκος) τα πράγματα δυσκολεύουν λίγο περισσότερο. Αν ο δίσκος δεν είναι προσπελάσιμος ούτε αφού έχει συνδεθεί σε άλλον υπολογιστή ή κάνει κάποιον θόρυβο σαν κλικ κατά την λειτουργία του ή δεν αναγνωρίζεται καθόλου σαν συσκευή από τον υπολογιστή πιθανώς να χρειαστεί να απευθυνθείτε σε κάποιον επαγγελματία για να ανακτήσει τα δεδομένα με ειδικές τεχνικές. Η πιο απλή από αυτές (την οποία έχω εφαρμόσει και προσωπικά), είναι η αντικατάσταση της πλακέτας του σκληρού δίσκου με μία άλλη από έναν όμοιο δίσκο (σε μάρκα, χωρητικότητα και μοντέλο). Αν όμως δεν είναι χαλασμένη η πλακέτα αλλά το εσωτερικό του δίσκου (π.χ. το μοτερ που τον περιστρέφει ή η κεφαλή ανάγνωσης) η επισκευή είναι ακόμα πιο σύνθετη. Όπως καταλαβαίνετε το κόστος ανεβαίνει γεωμετρικά όσο δυσκολεύει η ανάκτηση των δεδομένων. Θα πρέπει να γνωρίζετε όμως ότι το κόστος και η ευκολία ανάκτησης των δεδομένων είναι πολύ μικρότερο στην περίπτωση που η απώλεια οφείλεται σε λάθος του χρήση (π.χ. ακούσια διαγραφή των αρχείων) παρά σε χαλασμένο υλικό. Πέραν αυτού φυσικά εννοείται ότι σε μία τέτοια περίπτωση θα κάνετε μία μίνι έρευνα αγοράς τόσο για να βρείτε την πιο αξιόπιστη λύση όσο και την πιο οικονομική. Φυσικά ακόμα και τέτοιες λύσεις έχουν κάποιο όριο στην ικανότητα επαναφοράς. Αν καταφέρατε (ελπίζω όχι) να καταστρέψετε ολοκληρωτικά μία κάρτα μνήμης κινητού ή ένα CD δεδομένων τί να κάνει κι ο δόλιος ο τεχνικός. Για αυτόν ακριβώς το λόγο η πιο καλή λύση για να αποφύγουμε τέτοιες δύσκολες καταστάσεις (αλλά και να προστατεύσουμε το πορτοφόλι μας) είναι η πρόληψη. “Των φρονίμων τα παιδιά…” λέει η σοφή παροιμία οπότε πάρτε τα μέτρα σας πριν συμβεί το μοιραίο.

Να μερικές καλές τακτικές λοιπόν:

• Όταν διαγράφετε αρχεία χρησιμοποιήστε τον κάδο ανακύκλωσης. Στη σημερινή εποχή οι σκληροί δίσκοι είναι αρκετά μεγάλοι για να έχετε στον κάδο διαγραμμένα αρχεία ακόμα και μηνών χωρίς να έχετε πρόβλημα χώρου. Αν δε, έχετε τη μανία να “πετάτε” τα σκουπίδια καθημερινά και να βλέπετε το εικονίδιο του κάδου καθαρό ακολουθήστε μία άλλη τακτική. Δημιουργήστε έναν φάκελο “Προς διαγραφή” και μεταφέρετε εκεί τα αρχεία τα οποία θα ελέγχετε κάθε βδομάδα π.χ. πριν τα μεταφέρετε στον κάδο και τον αδειάσετε αμέσως μετά.

• Μην διαγράφετε βιαστικά αρχεία πατώντας shortcuts με το πληκτρολόγιο που δεν εμφανίζουν προειδοποιητικά μηνύματα. Προτιμήστε να σβήνετε πάντα αρχεία με το ποντίκι για να το κάνετε πιο προσεκτικά.

• Μην μεταφέρετε αρχεία από τον έναν δίσκο στον άλλον (π.χ. USB stick) με Cut & Paste. Αντιθέτως κάντε αντιγραφή και όταν αυτή ολοκληρωθεί διαγράψτε το αρχικό αρχείο. Αυτό γιατί αν στο ενδιάμεσο συμβεί κάποιο πρόβλημα (π.χ. πτώση τάσης) ίσως το αρχικό αρχείο να μην μπορεί να ανακτηθεί εύκολα καθώς θα έχει δοθεί εντολή διαγραφής του από το σύστημα και όχι μεταφορά στον κάδο.

• Δημιουργήστε μία δομή φακέλων για τα προσωπικά σας αρχεία σε ένα σημείο (π.χ. στα έγγραφα ή στην επιφάνεια εργασίας) ώστε να μην ψάχνετε παντού στο δίσκο όταν χάνετε έναν αρχείο, αλλά και να μην σβηστεί κάποιο αρχείο με απεγκατάσταση εφαρμογής. Αποφύγετε να σώζετε σκόρπια αρχεία όπου βρείτε πρόχειρα ή εκεί που προτείνουν εξ ορισμού οι εφαρμογές.

• Κάντε συχνά save καθώς δουλεύετε. Εδώ προτιμήστε το shortcut του πληκτρολογίου (9 στις 10 φορές είναι το CTRL-S στα Windows & το Linux και το CMD-S στο Mac) ώστε να σας γίνει συνήθεια. Να σημειωθεί βέβαια πως το save ουσιαστικά αντικαθιστά το προηγούμενο αρχείο οπότε αν κάνετε διορθώσεις σε ένα κείμενο και αφαιρείτε παραγράφους με το save θα επιβεβαιώσετε τις διαγραφές. Για αυτό …

• Κρατήστε ιστορικά αρχεία καθώς δουλεύετε. Αν γράφετε ένα βιβλίο δεν είναι καλή ιδέα να το έχετε όλο σε ένα αρχείο καθώς το διορθώνετε. Σε κάθε μεγάλη αλλαγή αποθηκεύστε ένα νέο αρχείο με αρίθμηση, έτσι, ακόμα κι αν πάει κάτι στραβά θα χάσετε μόνο ένα μέρος της δουλειάς. Σε κάποια νεότερα λειτουργικά συστήματα όπως πχ. στο Mountain Lion της Apple αυτό γίνεται αυτόματα αλλά και σαν γενική τακτική δεν είναι λάθος. Εκμεταλλευθείτε πάντως τις δυνατότητες που δίνουν τα ίδια τα προγράμματα και τα λειτουργικά συστήματα.

• Μην κάνετε επεξεργασία αρχείων ανοίγοντάς τα μέσα από emails. Αποθηκεύστε το αρχείο κάπου στο δίσκο και στη συνέχεια κάντε αλλαγές. Έτσι θα έχετε αυτούσιο το αρχικό αρχείο σε περίπτωση που γίνει κάποιο λάθος.

• Τέλος και σημαντικότερο. Κρατήστε εφεδρικά αντίγραφα (Backups). Σήμερα, όχι κάποια στιγμή στο μέλλον. Μην ανησυχείτε πολύ για τα αρχεία των προγραμμάτων ή του λειτουργικού συστήματος. Ακόμα κι αν πάει κάτι στραβά είναι σχετικά εύκολο να βρείτε τα αρχεία εγκατάστασης των Windows ή κάποια εφαρμογής που χρησιμοποιείτε. Τα έγγραφά σας όμως κανείς δεν μπορεί να τα ξαναγράψει, οι φωτογραφίες της οικογένειάς σας δεν γίνεται να ξαναβγούν, τα βίντεο που τραβήξατε δεν μπορείτε να τα τραβήξετε ξανά από το παρελθόν. Αν φυσικά θέλετε στα Backups να συμπεριλάβετε και τα αρχεία του συστήματος κάκό δεν είναι, απλά θα θυσιάσετε λίγο χώρο παραπάνω για αυτό, και θα γλιτώσετε λίγο χρόνο σε περίπτωση “καταστροφής”. Ειδικά για τις τακτικές της λήψης εφεδρικών αντιγράφων θα γράψω ένα νέο άρθρο, κατά το δυνατό λεπτομερές.

Μέχρι τότε, προσοχή στα δεδομένα σας!

About these ads