Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Η χρήση του υπολογιστή προϋποθέτει την ύπαρξη λογισμικού (προγραμμάτων) που εκτελεί για να μας δώσει κάποια επιθυμητά αποτελέσματα. Το βασικότερο είναι το λειτουργικό σύστημα  που είναι βάση για τις υπόλοιπες εφαρμογές που εκτελούνται. Το λογισμικό είναι μία αρκετά παρεξηγημένη έννοια γιατί σε αντίθεση με το υλικό του υπολογιστή είναι άυλο και ουσιαστικά το αντιλαμβανόμαστε εκ του αποτελέσματος. Βλέπουμε γραφικά, κείμενα, εικόνες, βίντεο κ.λπ που στην πραγματικότητα δημιουργούνται από εντολές που εκτελεί ο υπολογιστής στο “υπόβαθρο”. Ο τυπικός χρήστης ενός υπολογιστή δυσκολεύεται  να κατανοήσει το χρόνο και τον κόπο που απαιτείται για να δημιουργηθεί ένα πρόγραμμα. Εξ ου και η πλειοψηφία των χρηστών θεωρεί ανούσιο ή παράλογο να “αγοράσει” λογισμικό. Στη πραγματικότητα βέβαια πολύ δύσκολα κάποιος θα αγοράσει λογισμικό. Αυτό που αγοράζουμε είναι στο 99,9% των περιπτώσεων μία “άδεια χρήσης” του λογισμικού. Αν αγοράζαμε το ίδιο το λογισμικό θα είχαμε πρόσβαση σε όλον τον κώδικά του ώστε να μπορέσουμε να τον μεταβάλλουμε. Αυτό ισχύει βέβαια και στις περιπτώσεις που μιλάμε για το λογισμικό ανοικτού κώδικα (open source) που όμως δεν είναι απαραίτητα και δωρεάν.

Ας δούμε όμως όλες τις επιλογές που έχουμε αναζητώντας λογισμικό. Παρόλο που το λειτουργικό σύστημα είναι και αυτό λογισμικό θα θεωρήσω ότι κάποιος ήδη έχει υπολογιστή με εγκατεστημένο λειτουργικό σύστημα. Είτε αυτό λέγεται Windows, είτε Linux, είτε MAC OS ή ακόμα και κάποιο πιο σπάνιο σύστημα.

Δωρεάν λογισμικό (και πως θα το βρείτε)

Σε αυτή την κατηγορία μπορείτε να βρείτε εφαρμογές κάθε είδους, είτε ανοικτού κώδικα είτε όχι. Χρησιμοποιώντας κάποια μηχανή αναζήτησης μπορείτε να δώσετε λέξεις κλειδιά που αφορούν το αντικείμενο της εφαρμογής μαζί με τη λέξη free Π.χ. Free Audio editing software. Προσοχή όμως γιατί πολλές σελίδες σας οδηγούν και σε εφαρμογές που κατεβάζετε μεν δωρεάν αλλά στην πραγματικότητα αφορούν την επόμενη κατηγορία. Φροντίστε λοιπόν να βλέπετε πως πράγματι η εφαρμογή που κατεβάζετε είναι δωρεάν και η πηγή είναι είτε ο ίδιος ο κατασκευαστής ή κάποια ασφαλής σελίδα (π.χ. cnet, tucows κ.λπ) . Υπάρχουν πάντως και ιστοσελίδες αφιερωμένες ειδικά στο δωρεάν λογισμικό.

Μία άλλη επιλογή που έχετε για να μην χρειαστεί να αγοράσετε κάποια εφαρμογή είναι οι προεκδόσεις (beta) που κυκλοφορούν οι developers που ουσιαστικά είναι υπό ανάπτυξη αλλά δεν έχουν τελειοποιηθεί. Αυτές δίνονται δωρεάν ώστε οι χρήστες να εντοπίσουν προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν. Αν και αυτές οι εφαρμογές δεν είναι πάντα απόλυτα σταθερές, συχνά κάνουν τη δουλειά χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Κάποιες φορές μάλιστα οι beta testers επιβραβεύονται με κάποια έκπτωση σε περίπτωση που η τελική εφαρμογή είναι επί πληρωμή, λαμβάνοντας ένα κωδικό έκπτωσης στο email τους.

Ένας ακόμα τρόπος να αποκτήσετε κάποιο πρόγραμμα δωρεάν είναι να βοηθήσετε τον developer. Μικρότερες εταιρείες λογισμικού θα σας παραχωρήσουν μία άδεια, αν τους βοηθήσετε να μεταφράσουν το περιβάλλον εργασίας (μενού, μηνύματα κ.λπ) σε κάποια άλλη γλώσσα από τα αγγλικά ή αν κάνετε μία ανάρτηση στο blog σας ή στην ιστοσελίδα σας παρουσιάζοντας το λογισμικό τους. Ρίξτε μία πιο βαθιά ματιά στις ιστοσελίδες των εφαρμογών για να βρείτε τέτοιες πληροφορίες.

Τέλος εξετάστε την περίπτωση να “δικαιούστε” δωρεάν λογισμικό λόγω κάποιας ιδιότητάς σας (π.χ. ακαδημαϊκός ή φοιτητής), ή να έχετε κάποια έκπτωση εξ αιτίας της (δείτε και πιο κάτω).

Να σημειώσω εδώ πως κάποιες εφαρμογές αν και δωρεάν ζητούν την οικονομική σας υποστήριξη για να μπορέσει ο δημιουργός να συνεχίσει την ανάπτυξή τους. Αν λοιπόν τις βρίσκετε χρήσιμες ακόμα κι ένα μικρό ποσό μπορεί να βοηθήσει κάποιον ανεξάρτητο developer, έστω και σαν αναγνώριση των κόπων του και του αλτρουισμού του. Πατήστε λοιπόν το κουμπί donate (δωρεά) και δώστε… ό,τι έχετε ευχαρίστηση.

Δοκιμαστικές εκδόσεις λογισμικού

Ένα βήμα πιο πέρα από τις δωρεάν εφαρμογές είναι αυτές που ναι μεν είναι επί πληρωμή αλλά σας δίνουν μία περίοδο χάριτος για να τις δοκιμάσετε ή λειτουργούν με περιορισμούς ώστε να δείτε αν σας “κάνουν”. Στην πρώτη περίπτωση το πρόγραμμα λειτουργεί κανονικά και όταν λήξει η δοκιμαστική περίοδος εμφανίζει μήνυμα για την αγορά του. Στην δεύτερη περίπτωση κάποιες πιο προχωρημένες λειτουργίες δεν λειτουργούν ή εκτελούνται για περιορισμένο αριθμό προσπαθειών. Υπάρχουν κι άλλα που συνεχίζουν να λειτουργούν εσαεί αλλά εμφανίζουν συχνά “ενοχλητικά” μηνύματα για να τα αγοράσετε όταν λήξει η δοκιμαστική περίοδος. Αυτά τα προγράμματα έχουν δύο πλεονεκτήματα. Αφενός σας επιτρέπουν να δείτε τον τρόπο λειτουργίας τους και να αποφασίσετε αν αξίζει να τα αγοράσετε, αφετέρου αν ψάχνετε κάποια εφαρμογή που θα χρησιμοποιήσετε για λίγες φορές μπορείτε να τα εκμεταλλευτείτε χωρίς να τα αγοράσετε. Συχνά θα τα βρείτε με ονομασίες όπως Trial, Demo, Shareware. Σχεδόν όλες οι  μεγάλες εταιρείες λογισμικού (π.χ. Microsoft, Adobe, Corel κ.λπ) προσφέρουν Trial εκδόσεις για τις εφαρμογές τους που λειτουργούν πλήρως για ένα διάστημα.

Επί πληρωμή λογισμικό (και πως θα πληρώσετε λιγότερα…)

Αν δεν βρείτε λύση στις ανάγκες σας με δωρεάν λογισμικό ή βρήκατε χρήσιμη κάποια δοκιμαστική έκδοση ίσως πρέπει να σκεφτείτε αν αξίζει να αγοράσετε μία άδεια για επί πληρωμή λογισμικό. Εδώ μπαίνει στη μέση το πορτοφόλι σας φυσικά. Αν η εφαρμογή που αναζητάτε σας φαίνεται ακριβή σκεφτείτε πρώτα αν τα χρήματα που θα διαθέσετε σας γλιτώσουν χρόνο και ενέργεια. Γιατί να παλεύετε ώρες με μία δωρεάν εφαρμογή να κάνετε κάτι που με λίγα χρήματα μπορείτε να ολοκληρώσετε σύντομα; Αν είστε επαγγελματίας μια εμπορική εφαρμογή μπορεί να σας επιστρέψει χρήματα και να την θεωρήσετε σαν επένδυση. Ακόμα κι αν η χρήση είναι προσωπική όμως, οι εφαρμογές που πληρώνετε περιλαμβάνουν συχνά και υποστήριξη για τη χρήση τους ή προβλήματα που προκύπτουν και δωρεάν μελλοντικές αναβαθμίσεις για κάποιο διάστημα. Από την άλλη δεν είναι ανάγκη να ξοδέψετε μία περιουσία για να αγοράσετε το “καλύτερο” πρόγραμμα αν χρησιμοποιήσετε μόνο 2-3 βασικές λειτουργίες του που έχουν κι άλλα δωρεάν ή πολύ φτηνότερα προγράμματα. Μπορείτε όμως να πετύχετε και εκπτώσεις στα προγράμματα που θέλετε να αγοράσετε. Οι περισσότερες εφαρμογές πωλούνται πια και σε ηλεκτρονική μορφή (download) χωρίς να χρειαστεί να αγοράσετε ένα πακέτο με CD/DVD εγκατάστασης. Έτσι μπορείτε να τις βρείτε σε διαφορετικά online shops με μικρότερες τιμές εκτός από τη σελίδα της εταιρείας που τις εκδίδει. Κάποιες φορές επίσης μπορείτε να βρείτε παλιότερες εκδόσεις που συχνά δίνονται φτηνότερα αν ξέρετε ότι δεν έχετε ανάγκη τις πιο τελευταίες  και εξελιγμένες λειτουργίες του προγράμματος. Φτηνότερες ή και δωρεάν εφαρμογές που κανονικά πωλούνται μπορείτε να βρείτε ακόμα και σε μορφή προσφοράς ανά διαστήματα που μπορεί να κάνει κάποια εταιρεία. Όσο κι αν σας φαίνεται περίεργο πολλές φορές με αφορμή κάποια “επέτειο” ή παρουσίαση επόμενης έκδοσης λογισμικού κυκλοφορούν πλήρεις εκδόσεις δωρεάν για μικρό διάστημα. Για αυτές τις προσφορές μπορείτε να ενημερωθείτε αν εγγραφείτε σε newsletters των εταιρειών που εκδίδουν το λογισμικό που σας ενδιαφέρει, ή από sites με ειδήσεις τέτοιου ύφους. Εκτός αυτού μπορείτε να βρείτε εκπτωτικά κουπόνια σε διάφορες σελίδες στον αχανή παγκόσμιο ιστό που μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα χρήματα που θα δώσετε. Αρκετές φορές μάλιστα αυτά εφαρμόζονται αθροιστικά ακόμα και στις περιόδους που ήδη η εταιρεία προσφέρει έκπτωση στο καλάθι της όπως αναφέρθηκε νωρίτερα. Ψάξτε πάλι στις μηχανές αναζήτησης για coupon ή discount code για τη εφαρμογή που ζητάτε. Αν έχετε ήδη κάποια παλιότερη έκδοση ενός προγράμματος οι εταιρείες προσφέρουν μειωμένη τιμή για την αναβάθμιση (upgrade) στην επόμενη έκδοση. Οι “τίμιες” μάλιστα εταιρείες την προσφέρουν δωρεάν εάν αγοράσατε την “παλιά” έκδοση λίγο πριν κυκλοφορήσει η νέα. Μία τελευταία τεχνική για να αγοράσετε φτηνότερα λογισμικό είναι τα λεγόμενα πακέτα ή bundles. Ουσιαστικά είναι μία σειρά από προγράμματα που προσφέρονται σε μία τιμή σημαντικά μειωμένη (π.χ.> 75%) από το άθροισμα των τιμών τους σαν ξεχωριστές εφαρμογές. Το θετικό είναι ότι με ένα “μικρό” ποσό (πχ. ~20€) αγοράζετε 8-10 εφαρμογές σε τιμή που θα αγοράζατε μία (ή και καμία…). Το αρνητικό είναι πως τις περισσότερες φορές μέσα στο πακέτο περιλαμβάνονται και εφαρμογές που ίσως δεν βρίσκετε χρήσιμες ή που δεν είναι αντάξιες των προσδοκιών σας. Επιπλέον αυτά τα bundles προσφέρονται για περιορισμένο διάστημα, συνήθως βέβαια αρκετό για να δοκιμάσετε τα αντίστοιχα trials. Αν όμως έστω και 2-3 αξιόλογες εφαρμογές μαζί ξεπερνούν σημαντικά το κόστος του bundle τότε ίσως είναι καλή ιδέα να το εκμεταλλευτείτε, και να τις “βουτήξετε” φτηνά.

Ειδικά για τις εφαρμογές φορητών συσκευών (tablets, κινητά) μπορείτε να βρείτε και εφαρμογές που “παρακολουθούν” τις τιμές των ηλεκτρονικών καταστημάτων (App Store, Google Play κ.λπ) και σας ειδοποιούν όποτε αλλάζουν. Ενδεικτικά αναφέρω το appshoper.com που “κοιτά” το AppStore της Apple.

Αν σε αυτό το σημείο περιμένατε να σας πω πως θα βρείτε “πειρατικό” λογισμικό ατυχήσατε. Η αλήθεια είναι πως όλοι μας λίγο ή πολύ έχουμε περάσει και από αυτήν την κατηγορία, που αν και “εύκολη” δεν είναι ίσως η τιμιότερη, και κάποιες φορές ενέχει και κινδύνους. Το άρθρο αυτό δεν έχει σαν σκοπό ούτε να “δικαιολογήσει” τα εκατομμύρια που βγάζουν ίσως κάποιες εταιρείες από το λογισμικό τους αλλά ούτε και να δικαιώσει τους “πειρατές”. Η συζήτηση για την αμοιβή για άυλες δημιουργίες αλλά και τα πνευματικά δικαιώματα εν γενεί είναι πολύ μεγάλη, και ίσως αναπτύξω τις ιδέες μου σε κάποιο άλλο άρθρο. Προσωπικά χωρίς να το παίζω “αθώα περιστερά” έχω προσπαθήσει να αγοράζω προγράμματα (όταν δεν βρίσκω κάτι δωρεάν) που καλύπτουν τις ανάγκες μου και τα βρίσκω σε τιμές που θεωρώ λογικές για όσα προσφέρουν. Ούτε λίγο ούτε πολύ εξασκώντας τις τεχνικές που σας ανέφερα τα τελευταία χρόνια έχω στη συλλογή μου αρκετές δεκάδες άδειες λογισμικού που είτε αγόρασα σε καλές τιμές, είτε βρήκα δωρεάν. Γενικότερα  πιστεύω ότι υπάρχουν και “τίμιες” εναλλακτικές λύσεις αν δεν θέλουμε να ανοίξουμε το πορτοφόλι μας. Από την άλλη όμως θεωρώ πως ό,τι πληρώνεις παίρνεις. Εσείς τι λέτε;

Είναι αρκετά σύνηθες τα τελευταία χρόνια, όταν ακούμε οικονομικές ειδήσεις, ή αυτές που αϕορούν τη ϕτώχια και χώρες του «τρίτου κόσμου» (λες και η γη δεν είναι μία…) να γίνεται αναϕορά στους ανθρώπους που «ζουν με ένα δολάριο την ημέρα», ή και λιγότερο. Οι περισσότεροι από εμάς στο άκουσμα αυτής της ϕράσης δυσκολευόμαστε να αντιληϕθούμε τι σημαίνει. Όσο κι αν κάνουμε αναγωγές στο κόστος ζωής σε αυτές τις χώρες ή τις ισοτιμίες των τοπικών νομισμάτων σε σχέση με το ευρώ και το δολάριο, και στα αγαθά που κοστίζουν λιγότερο ή δεν υϕίστανται καν ως επιλογές για αυτούς τους ανθρώπους, η οπτική μας είναι κάπως θολωμένη.
Πρόσϕατα, έπεσα πάνω σε ένα ντοκιμαντέρ στο Youtube και κατ’ επέκταση σε μία ιστοσελίδα που παρουσιάζει αυτή την πραγματικότητα εκ των έσω. Μία ομάδα τεσσάρων ϕοιτητών από την Αμερική αποϕάσισε να περάσει δύο μήνες του καλοκαιριού τους ξοδεύοντας μόνο 1 δολάριο τη μέρα σε ένα χωριό της Γουατεμάλας. Το χωριό λέγεται Peña Blanca και βρίσκεται εδώ.


Αυτή την προσπάθεια την κατέγραψαν με κάμερες και το υλικό που προέκυψε έγινε το ντοκιμαντέρ στο οποίο αναϕέρομαι. Ούτε λίγο ούτε πολύ στα 5λεπτα επεισόδια που θα βρείτε και στο YouTube διαπιστώνει κανείς πόσο δύσκολη είναι αυτή η διαβίωση. Οι ϕοιτητές τα βρήκαν μπαστούνια από την πρώτη μέρα, πάνω σε θέματα διατροϕής, υγειονομικής περίθαλψης, εύρεσης εργασίας. Η συνέχεια ήταν μία προσπάθεια να βοηθήσουν το χωριό κατά το δυνατό αλλά και να προωθήσουν το ντοκιμαντέρ κάνοντας το γύρο της Αμερικής και προβάλλοντάς το σε τοπικές κοινωνίες για ευαισθητοποίηση. Τώρα βρίσκονται στα σύνορα της Συρίας για να ένα παρόμοιο πρόγραμμα. Η σελίδα όπως και το βίντεο στο YouTube λέγεται living on one.
Η αλήθεια είναι πως ο σκοπός αυτού του άρθρου δεν είναι τόσο να σας προτρέψει να ενισχύσετε την προσπάθειά τους (πράγμα που μπορείτε να κάνετε ϕυσικά) αλλά να αϕιερώσετε λίγο από το χρόνο σας (τα επεισόδια είναι 5λεπτα) για να δείτε με άλλη ματιά τη ζωή όσων έχουν δυσκολίες. Και στις μέρες μας αυτοί είναι και πολύ πιο κοντά από την Peña Blanca ακόμα κι αν δεν ζουν με ένα δολάριο (ή ευρώ) τη μέρα. Παρόλο που το blog είναι τεχνολογικής ϕύσεως κατά κύριο λόγο, αποϕάσισα να κάνω αυτή την «εξαίρεση» χωρίς καμία πολιτική χροιά, περισσότερο ανθρωπιστική θα έλεγα. Πιο πολύ με σκοπό να αναλογιστούμε αϕενός τις συνθήκες αυτές, αϕετέρου να εκτιμήσουμε λίγο παραπάνω όσα έχουμε.

Ελπίζω να το βρείτε ενδιαφέρον.

Το τελευταίο διάστημα με αφορμή τις διαρροές απόρρητων εγγράφων της Αμερικάνικης κυβέρνησης απο τον πρώην πράκτορα της CIA Edward Snowden, έχει γίνει μεγάλη συζήτηση για την παρακολούθηση των χρηστών του internet. Ούτε λίγο ούτε πολύ επιβεβαιώθηκαν οι φόβοι ότι οι χρήστες του ίντερνετ παρακολουθούνται συστηματικά από κυβερνήσεις και όχι μόνο. Όλοι οι χρήστες του ίντερνετ επειδή οι υπολογιστές τους είναι μέρος του παγκόσμιου δικτύου υπολογιστών αφήνουν «ίχνη» καθώς κυκλοφορούν εικονικά και αναζητούν πληροφορίες σε δισεκατομμύρια  ιστοσελίδες. Αυτά γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης αφενός για λόγους παρακολούθησης αφετέρου για προβολή διαφημίσεων. Στο σημερινό άρθρο δεν θα μπω σε λεπτομέρειες για το πως γίνεται αυτή η παρακολούθηση αλλά το πως θα κάνουμε ένα (πρώτο) βήμα για να την αποτρέψουμε χωρίς να είμαστε «χάκερ». Η αλήθεια είναι ότι η πλειοψηφία από εμάς για να βρει πληροφορίες στο ίντερνετ χρησιμοποιεί κάποια μηχανή αναζήτησης όπως το Google, το Bing ή το Yahoo!. Όπως όμως είναι φυσικό οι εταιρείες που βρίσκονται πίσω από αυτές τις μηχανές αναζήτησης δεν έχουν σε πρώτη προτεραιότητα την προστασία της ιδιωτικότητάς μας. Πέραν αυτού επειδή η πλειοψηφία από αυτές εδρεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες  υπάγονται και στους εκεί νόμους που μάλλον δεν είναι τόσο φιλικοί για το απόρρητό μας. Υπάρχουν φυσικά πολλές μέθοδοι για να αποφύγουμε την παρακολούθηση αλλά η πιο απλή είναι να μην χρησιμοποιήσουμε τις μεγάλες υπηρεσίες αναζήτησης αλλά κάποια «εναλλακτική».

Μία από αυτές είναι το DuckDuckGo.com

DuckDuckGo Logo

To DuckDuckGo λοιπόν όπως μπορεί κανείς να διαπιστώσει και στην ιστοσελίδα της πολιτικής απορρήτου του, δεν συγκεντρώνει ούτε μοιράζεται πληροφορίες των χρηστών του.  Επίσης βασίζει τα αποτελέσματά του είτε σε πηγές όπως η Wikipedia είτε σε συνεργασίες που έχει με άλλες μηχανές όπως η Yandex αλλά και το Yahoo!, το Bing ή η WolframAlpha. Φυσικά με αυτόν τον τρόπο δεν μεταφέρονται δικά μας στοιχεία προς όλους τους συνεργάτες του DuckDuckGo.  Επίσης ένα μέρος του κώδικα που χρησιμοποιείται για τις αναζητήσεις προσφέρεται δωρεάν. Αυτό που μου αρέσει στο DuckDuckGo είναι αφενός η πολύ όμορφη αισθητική του στα αποτελέσματα αλλά και το γεγονός πως τα εμφανίζει με μορφή πληροφορίας πρώτα και μετά σελίδων που «ταιριάζουν» στην αναζήτησή μας. Π.χ. αν γράψετε κάποιο τοπωνύμιο, θα σας δώσει κάποιες βασικές πληροφορίες που το αφορούν και στη συνέχεια αναφορές βασισμένες σε άλλες ιστοσελίδες που περιέχουν πληροφορίες για αυτό. Οι σελίδες που απλά το αναφέρουν σαν λέξη κλειδί έρχονται πιο «χαμηλά» στα αποτελέσματα. Εκτός από τα «συνηθισμένα» αποτελέσματα το DuckDuckGo προσφέρει και πάρα πολλά «καλούδια» παρόμοια με αυτά που δίνει το Google ή η WolframAlpha. Ενδεικτικά αναφέρω πως εκτός από το κλασσικό κομπιουτεράκι (π.χ. 6500*20%) μπορεί να δημιουργήσει τυχαία passwords, να υπολογίσει διαφορές ημερών από ημερομηνίες, να εμφανίσει πληροφορίες καλλιτεχνικού περιεχομένου (για ηθοποιούς, μουσικούς, συγκροτήματα κ.λπ) , να μετατρέψει μονάδες και να υπολογίσει θερμίδες φαγητών, να μετατρέψει κείμενα σε κώδικα μορς (!), να απαντήσει ερωτήσεις γεωγραφίας και πολλά άλλα. Τέλος, ακόμα κι αν η αναζήτηση που δώσετε δεν φέρει κάποια αποτελέσματα, θα σας παραπέμψει σε μία από τις μεγάλες μηχανές (Google, Bing κ.λπ) ως εναλλακτική λύση. Για ευκολία και για να θυμάστε εύκολα τη σελίδα υπάρχει και η «σύντομη» διεύθυνση http://ddg.gg

Η δεύτερη εναλλακτική που σας προτείνω είναι το Startpage.com.

startpage_logo_03.gif

Όπως αντιλαμβάνεστε και από το όνομα η σελίδα φιλοδοξεί να γίνει η αρχική σας σελίδα, και αυτοπροσδιορίζεται ως ή πιο «ιδιωτική» μηζανή αναζήτησης. Εδώ έχουμε μία εντελώς διαφορετική προσέγγιση στο θέμα της ιδωτικότητας που όμως είναι πιθανώς πιο αποτελεσματική σε επίπεδο αποτελεσμάτων. Το Startpage φέρνει αποτελέσματα απευθείας από το Google παίζοντας το ρόλο του μεσάζοντα αφαιρώντας όμως έτσι οποιαδήποτε πληροφορία θα συγκρατούσε το Google (όπως π.χ. διεύθυνση ip ή ιστορικό αναζητήσεων) από εσάς. Με άλλα λόγια κάνει την αναζήτηση «εκ μέρους σας» με αποτέλεσμα το Google να μην έχει κανένα στοιχείο για εσάς παρά μόνο για το Startpage. Επιπλέον στα αποτελέσματα της αναζήτησης δίνει την δυνατότητα να επισκεφθείτε ιστοσελίδες μέσω του δικού της proxy ωστε ακόμα και εκεί να μην υπάρχει παρακολούθηση του δικούς σας υπολογιστή. Όπως μπορείτε να δειτε και στην ιστοσελίδα πολιτικής απορρήτου, ουσιαστικά το Startpage δεν κρατά καμία πληροφορία για εσάς όταν κάνετε αναζητήσεις. Επιπλέον η εταιρεία που την διαχειρίζεται έχει έδρα στην Ολλανδία με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη νομοθεσία λόγω Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Αισθητικά βέβαια τα αποτελέσματα θυμίζουν πολύ περισσότερο Google και αυτό βέβαια μπορεί να το λάβει κανείς και σαν θετικό και σαν αρνητικό. Το Startpage έχει λάβει μάλιστα και πρώτο τη «σφραγίδα» European Privacy Seal που πιστοποιεί ότι τηρεί όσα υπόσχεται σύμφωνα με την ιδιωτικότητά σας.

privacy_seal_about

Αμφότερες οι μηχανές αναζήτησης που ανέφερα αποφεύγουν σκόπιμα να σας «παρακολουθήσουν» όταν τις χρησιμοποιείτε ώστε ακόμα κι αν τους ζητηθεί μέσω της νομικής οδού κάποια πληροφορία απλά να μην τη διαθέτουν. Εννοείται πως μπορείτε να τις ορίσετε ως «κύριες» σε όλους τους γνωστούς φυλλομετρητές είτε να χρησιμοποιήσετε διάφορα πρόσθετα (add-ons) που θα τις ενεργοποιούν στις καθημερινές σας αναζητήσεις.

Εγώ ήδη χρησιμοποιώ το DuckDuckGo καθημερινά. Εσείς;

Τα τελευταία χρόνια η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή έχει γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας. Είτε σε προσωπικό είτε σε εργασιακό επίπεδο οι υπολογιστές έχουν μπει για τα καλά στη ζωή μας. Πολλοί χρήστες μάλιστα έχουν και φορητό υπολογιστή μαζί με τον «επιτραπέζιο» για να μπορούν να δουλεύουν εύκολα στο γραφείο, στο σπίτι ή και στο δρόμο πολλές φορές, σε αεροδρόμια κλπ. Τα laptops και τα netbooks και τα tablets κυκλοφορούν παντού. Δυστυχώς μαζί με αυτά κυκλοφορούν και «ελαφροχέρηδες» που βάζουν στο μάτι τις συσκευές μας είτε για να τις αποκτήσουν είτε για να τις πουλήσουν. Σήμερα δεν αναλωθώ στις κακές τακτικές τους αλλά σε έναν τρόπο που θα μας βοηθήσει να  προστατευθούμε από αυτούς. Εννοείται φυσικά ότι όταν κυκλοφορούμε με κάποια φορητή συσκευή , είτε είναι ταμπλέτα, είτε φορητός υπολογιστή είτε κάτι άλλο φροντίζουμε να μην την αφήνουμε σε κοινή θέα «ασυνόδευτη». Επειδή όμως κανείς δεν είναι τέλειος και πολλές φορές πάνω σε μία στιγμή που δεν προσέχουμε μπορεί να την χάσουμε, τουλάχιστον ας προνοήσουμε ώστε να μπορέσουμε να την φέρουμε κατα το δυνατό ευκολότερα πίσω στα χέρια μας.

Μία λύση λοιπον είναι και το preyproject.com μαζί με το λογισμικό που προσφέρει δωρεάν. Τί κάνει όμως το Preyproject; Ουσιαστικά εγκαθιστώντας ένα μικρό πρόγραμμα στο υπολογιστή μας (Windows, Mac ή Linux) και ανοίγοντας έναν λογαριασμό επίσης δωρεάν στην ομώνυμη ιστοσελίδα μπορούμε σε περίπτωση απώλειας του υπολογιστή μας να τον εντοπίσουμε, να κλειδώσουμε λειτουργίες του, να δούμε την επιφάνεια εργασίας αν ο κλέφτης τον λειτουργεί ή και να τραβήξουμε φωτογραφία με την κάμερα του υπολογιστή! (αν υπάρχει) . Όπως αναφέρει και η ιστοσελίδα το πάρτυ για τους κλέφτες τελείωσε.

Prey Home screen

Το πρώτο και σημαντικότερο ερώτημα βέβαια που θα θέσει κάποιος είναι η ιδιωτικότητά μας. Μήπως ενεργοποιώντας μία τέτοια λύση προδίδουμε την δική μας θέση και ταυτότητα; Πως προστατεύεται η ιδιωτικότητά μας; Ευτυχώς για εμάς το Preyproject είναι ένα λογισμικό ανοικτού κώδικα. Αυτό σημαίνει πως οποιοσδήποτε γνώστης προγραμματισμού μπορεί να «διαβάσει» τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και να επιβεβαιώσει ότι δεν μας παρακολουθεί. Θα πει κανείς «καλά κι εγώ που δεν ξέρω κώδικα πώς το διαπιστώνω;». Άμεσα δεν το διαπιστώνετε αλλά το γεγονός και μόνο οτι ο κώδικας είναι διαθέσιμος σε όλους σίγουρα δεν δίνει πολλά περιθώρια στον δημιουργό του να κάνει «κόλπα». Πέραν αυτού σίγουρα κάποιος γνώστης θα τον έχει δει και αν υπήρχε κάτι ύποπτο αυτό δεν θα επέτρεπε εύκολα στον δημιουργό του να το υλοποιήσει. Επιπλέον αντί να κατεβάσετε τον κανονικό πρόγραμμα μπορείτε να κατεβάσετε τον πηγαίο κώδικα, να τον τροποποιήσετε αν επιθυμείτε και να δημιουργήσετε μόνοι σας την εφαρμογή χωρίς να παρέμβει κάποιος.

Αφού ξεκαθαρίσαμε λοιπόν αυτό το σημαντικό ζήτημα ας δούμε τί πρέπει να κάνουμε για να ενεργοποιήσουμε το prey και να προστατεύσουμε τον υπολογιστή μας σε περίπτωση απώλειας. Στην κεντρική σελίδα του Preyproject θα χρειαστεί να κατεβάσουμε την έκδοση που αφορά το λειτουργικό μας σύστημα (υπάρχουν εκδόσεις και για κινητά Android και iPhone αλλά δεν θα ασχοληθώ με αυτές). Στη συνέχεια θα κάνουμε εγγραφή στην σελίδα της υπηρεσίας.

Prey Signup

Να διευκρινίσουμε ότι η υπηρεσία είναι δωρέαν για μέχρι και 3 συσκευές ανα λογαριασμό (αρκετές νομίζω για έναν χρήστη) αλλά μπορούμε να επιλέξουμε και επι πληρωμή συνδρομή με επιπλέον λειτουργίες όπως π.χ. για περισσότερους υπολογιστές ανα λογαριασμό ή μεγαλύτερο ιστορικό ειδοποιήσεων σε περίπτωση που χαθεί κάποια συσκευή αλλά και διάφορες ακόμα λειτουργίες που μπορείτε να βρείτε στην σελίδα. Αφού ολοκληρωθεί η εγγραφή μας θα εγκαταστήσουμε την εφαρμογή που πριν λίγο κατεβάσαμε και θα  «εγγράψουμε» τον υπολογιστή μας στον λογαριασμό μας, ώστε να μπορούμε σε περίπτωση που τον χάσουμε να ενεργοποιήσουμε από την ιστοσελίδα την παρακολούθησή του. Από τη σελίδα του χρήστη που πριν λίγο ενεργοποιήσαμε μπορούμε αν γίνει το κακό να “δηλώσουμε” απώλεια του υπολογιστή και να περιμένουμε πιθανά ευρήματα που αποστέλλονται στην ηλεκτρονική μας διεύθυνση (π.χ. τοποθεσία αν γίνει αντιληπτή μέσω ασύρματων δικτύων wifi στα οποία συνδέεται ο υπολογιστής).

prey features

Να σημειώσουμε μερικά πράγματα βέβαια για την υπηρεσία για αποφυγή παρεξηγήσεων:

  • Το Prey εντοπίζει τον υπολογιστή, δεν συλλαμβάνει κλέφτες ούτε και επικοινωνεί με καμία κρατική ή ιδιωτική υπηρεσία ασφάλειας. Αυτό είναι δική μας αρμοδιότητα σε περίπτωση που βρούμε στοιχεία που μας οδηγούν στον κλέφτη (αλλά και από την πρώτη στιγμή μίας πιθανής κλοπής φυσικά).
  • Αν ο υπολογιστής κλαπεί και δεν λειτουργεί ή δεν συνδεθεί σε κανένα δίκτυο ενσύρματο ή ασύρματο αφού «δηλώσουμε» κλοπή στο site, είναι αδύνατο να εντοπιστεί.
  • Αν ο κλέφτης είναι αρκετά προσεκτικός και αφαιρέσει τον σκληρό δίσκο ώστε να μην εκκινήσει το σύστημα ουσιαστικά θα αφαιρέσει μαζί του και την εφαρμογή. Για την περίπτωση που επιχειρηθεί «format» (εκκαθάριση του δίσκου) προτείνεται το κλείδωμα αυτής της λειτουργίας μέσω του BIOS (ή EFI) του υπολογιστή. Εξυπακούεται οτι το κλείδωμα θα γίνει με κωδικό που θα γνωρίζουμε και δεν θα ξεχάσουμε στο μέλλον ώστε ούτε κι εμείς να μην μπορούμε να κάνουμε format.
  • Η διαδικασία απαιτεί υπομονή και δεν είναι πάντα επιτυχής αλλά σίγουρα μπορείτε να πάρετε κουράγιο από τις πολλές ιστορίες ανάκτησης που υπάρχουν στην ιστοσελίδα του Prey.
  • Το Prey δεν καταναλώνει καθόλου μνήμη σε υπολογιστές Mac & Linux μέχρι να δηλωθεί «κλοπή» και ελάχιστη σε υπολογιστές Windows (μέσω ενός resident agent που λειτουργεί στο παρασκήνιο).
  • Αν έχουμε ήδη κωδικό στον λογαριασμό του χρήστη μας στον υπολογιστή, βοηθά να δημιουργήσουμε και έναν απλό λογαριασμό (χωρίς δικαιώματα εγκατάστασης προγραμμάτων και αλλαγών) ώστε ο «κλέφτης» να μπει με ευκολία και να συνδεθεί στο ίντερνετ. Μία μικρή παγίδα που θα γνωρίζουμε μόνο εμείς…
  • Μην ξεχνάτε ότι η λύση αυτή σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστά την πρόληψη. Σίγουρα όμως ασφαλίζει λίγο παραπάνω την περιουσία μας που μπορεί να κοστίζει αρκετά χρήματα και τα δεδομένα μας που είναι μάλλον ανεκτίμητα. Προσωπικά την χρησιμοποίησα, ευτυχώς χωρίς να δηλώσω κλοπή έως και σήμερα. Ελπίζω ποτέ, αλλά των φρονίμων τα παιδιά…

Να προσθέσω επίσης ότι παρόμοιες λύσεις μπορείτε να βρείτε και αλλού είτε ενσωματωμένες (π.χ Find My Mac της Apple) είτε επι πληρωμή με διάφορες εφαρμογές. Προσωπικά όμως προτίμησα το Prey λόγω ανοικτού κώδικα.

Για να βρίσκεστε στη σελίδα μου σίγουρα είστε αφενός χρήστες υπολογιστή αφετέρου χρήστες του ίντερνετ (τι κλισέ…). Από την πρώτη μέρα που έχει κανείς επαφή με τους υπολογιστές μπαίνει και στον κόσμο των ονομάτων χρήστη και των κωδικών. Usernames και passwords στα «μοντέρνα» ελληνικά. Ανοίγεις τον υπολογιστή, κωδικός. Ανοίγεις το email σου, κωδικός. Μπαίνεις στο facebook κωδικός. Πας να συμπληρώσεις φορολογική δήλωση στο ίντερνετ, κωδικός. Πας να αγοράσεις από ηλεκτρονικό κατάστημα, κωδικός. Μα χρειάζονται όλοι αυτοί οι κωδικοί; Και που στο καλό να τους θυμάται κανείς; Δε βαριέσαι βάλε τον ίδιο παντού…

Σε αυτό τον άρθρο λοιπόν θα κάνω μία μικρή «παρουσίαση» του θέματος των passwords (που πάνε πακέτο με τα usernames). Είτε το θέλουμε είτε όχι σε κάθε υπολογιστικό σύστημα για να υπάρχει λογικός διαχωρισμός χρηστών και δεδομένων υπάρχουν οι λογαριασμοί. Οπότε όταν σε κάποια ιστοσελίδα κάνετε έγγραφή, εξ ορισμού πρέπει να διαλέξετε και ένα όνομα χρήστη. Αυτό θα πρέπει να είναι μοναδικό για αυτή τη σελίδα. Δεν είναι υποχρεωτικό να βάλετε το όνομά σας, αλλά κι αν το θέλετε θα πρέπει να μην το έχει χρησιμοποιήσει κανείς πριν από εσάς. Επειδή όμως δημιουργείται ένας λογαριασμός και σας δίνουν πρόσβαση σε κάποια υπηρεσία, μαζί πρέπει να σας δώσουν και τα κλειδιά για να «μπαίνετε». Αυτά είναι ο κωδικός σας (password, ή συνθηματικό κατα το ελληνικότερο). Το διαλέγετε εσείς και υπο κανονικές συνθήκες τον γνωρίζετε μόνο εσείς. Με αυτό το ζευγάρι πληροφορίας το σύστημα πιστοποιεί την ταυτότητά σας.  Πολλές φορές μάλιστα, διάφορα συστήματα ζητούν passwords που πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις, οπως για παράδειγμα μεγαλύτερα από ένα μήκος χαρακτήρων, που περιλαμβάνουν αριθμούς και σύμβολα ή πεζά και κεφαλαία γράμματα.  Άλλες φορές πάλι οργανισμοί που δίνουν μεγάλη σημασία στην ασφάλεια (π.χ. τράπεζες) απαιτούν να αλλάζουμε τον κωδικό μας ανα τακτά χρονικά διαστήματα. Οι λόγοι που επιβάλουν αυτές τις τακτικές έχουν να κάνουν με την ασφάλεια των υπηρεσιών φυσικά. Το πρόβλημα που προκύπτει συνήθως είναι ότι οι χρήστες χρησιμοποιούν απλούς και εύκολους κωδικούς για να μαντέψει κάποιος επίδοξος «εισβολέας». Ούτε λίγο ούτε πολύ αν το σύστημα δεν επιβάλει κανόνες κατά την δημιουργία του χρήστη, δημιουργούνται κωδικοί τύπου 123,0000, george,password,0987654,qwerty κλπ. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα με μία σχετικά μικρή προσπάθεια να καταφέρνει να εισβάλει κάποιος σε έναν λογαριασμό και να αποκτήσει πρόσβαση στα δεδομένα του.

Τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο σύνθετα όταν ο χρήστης αποκτήσει πολλούς λογαριασμούς σε διαφορετικές υπηρεσίες και η απομνημόνευση των κωδικών παύει να είναι απλή υπόθεση. Εκεί αρχίζει και η επανάληψη ίδιων κωδικών (μαζί με τα ονόματα χρήστη που συχνά πια είναι ίδια με το email με το οποίο κάνουμε εγγραφή σε κάθε υπηρεσία). Αυτό όμως δημιουργεί ένα αρκετά σημαντικό κενό ασφαλείας. Αν υποθέσουμε ότι έχουμε έναν εύκολο κωδικό για το email μας, και τον ίδιο στο facebook ή ακόμα χειρότερα σε έναν λογαριασμό internet banking, ένας «χάκερ» θα μπορούσε σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα να αποκτήσει πρόσβαση σε πολύ προσωπικά στοιχεία. Ιδιαίτερα αν αποκτήσει πρόσβαση στο email μας, με το οποίο έχουμε κάνει εγγραφή σε δεκάδες ίσως ιστοσελίδες, το επόμενο βήμα θα είναι να προσπαθήσει να μπει και σε αυτές ζητώντας να ξανασταλεί νέος κωδικός στη διεύθυνση email μας (που κάνουν όλες σχεδόν οι ιστοσελίδες). Φανταστείτε τώρα να έχετε κάνει μία αγορά σε ένα ηλεκτρονικό κατάστημα το οποίο έχει αποθηκεύσει στο «προφιλ» σας την κάρτα με την οποία πληρώσατε (για να μην την ξαναβάζετε κάθε φορά). Με δύο τρία βήματα αν ο κωδικός του email  σας «σπάσει» θα έχει και τον αριθμό της πιστωτικής σας κάρτας. Και μάλιστα χωρίς να έχετε πάρει είδηση, καθώς αφού θα γνωρίζει τον κωδικό σας δεν θα τον αλλάξει αλλά και θα διαγράψει όλα τα email που θα έρθουν από άλλες ιστοσελίδες αφού μάθει τους νέους πια κωδικούς. Και μέχρι να κάνετε login σε αυτές κάαααποια στιγμή, και να δείτε οτι δεν ισχύει ο κωδικός (αφού θα τον έχει αλλάξει σε αυτές) εκείνος θα έχει χρησιμοποιήσει την κάρτα σας σε όλο το διαδίκτυο. ΟΚ, η αλήθεια είναι οτι και οι τράπεζες έχουν τρόπο να διακρίνουν ύποπτες κινήσεις στην κάρτα μας (π.χ. ταυτόχρονες αγορές σε πολλές διαφορετικές χωρες) αλλά γιατί να προσφέρουμε στο πιάτο σε έναν επίδοξο απατεώνα αυτή τη δυνατότητα; Και στη συνέχεια να μπλέξουμε με επικοινωνίες με τράπεζες και δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος;

Ας δούμε λοιπόν κάποιες καλές πρακτικές σχετικά με τους κωδικούς μας στο ίντερνετ (και όχι μόνο).

  • Δημιουργήστε κωδικούς που δεν είναι μία απλή λέξη, δεν είναι μικροί σε μήκος, και έχουν σύμβολα και αριθμούς. Φροντίστε τουλάχιστον 3-4 βασικές υπηρεσίες (email, facebook, skype κλπ) να έχουν διαφορετικό κωδικό ώστε να μην μπορεί κάποιος με έναν να μπει σε όλες μαζί.  Βάλτε ως κωδικό μία φράση και χρησιμοποιήστε greeklish (ίσως το μόνο σημείο που είναι χρήσιμα) ώστε να αποφύγετε «επιθέσεις» που χρησιμοποιούν «λεξικά» με έτοιμες λέξεις που χρησιμοποιούνται συχνά. Π.χ. Αντί για τον κωδικό john1979 βάλτε h_mairhNYstaze1. Ο κωδικός αυτός είναι εύκολο να απομνημονευτεί, έχει μέσα αριθμό, πεζοκεφαλαία, ειδικό χαρακτήρα, έναν αριθμό και ένα μήκος χαρακτήρων που δεν είναι μικρό.
  • Αν έχετε εγγραφεί σε πολλές υπηρεσίες email (π.χ. yahoo, hotmail, gmail κλπ) χρησιμοποιήστε μία από αυτές ως διεύθυνση κατα την εγγραφή σας σε άλλες υπηρεσίες (π.χ. eshops). Ετσι αφενός θα ξέρετε πάντα οτι σε αυτή  έρχονται τα διάφορα ενημερωτικά email αλλά θα μπορείτε και να επαναφέρετε κωδικούς εκεί έχοντας ορίσει και ένα πιο πολύπλοκο password που θα θυμάστε πιο εύκολα επειδή μπαίνετε συχνά σε αυτό το email.
  • Αποφύγετε να αποθηκεύετε τα στοιχεία σας και ιδιαίτερα αριθμούς πιστωτικών καρτών στο προφίλ των ηλεκτρονικών καταστημάτων, ειδικά αν δεν είναι μεγάλα και γνωστά (π.χ. Amazon). Ακόμα κι αν ο κωδικός σας είναι δύσκολος εάν κάποιος χάκερ καταφέρει να εισβάλει στη βάση δεδομένων του καταστήματος θα αποκτήσει πρόσβαση στα δεδομένα σας χωρίς να έχετε κάνει κάτι λάθος. Φυσικά κανένα σύστημα δεν είναι 100% απρόσβλητο αλλά σίγουρα ένα μεγάλο eshop έχει και πολύ καλύτερα συστήματα προστασίας.
  • Ιδιαίτερα το facebook ή το gmail χρησιμοποιούνται συχνά ως εναλλακτικές μέθοδοι εισόδου σε άλλες υπηρεσίες χωρίς να δημιουργήσετε νέο λογαριασμό. Αν δεν θέλετε να δημιουργείτε νέους λογαριασμούς παντού τουλάχιστον να έχετε δύσκολο κωδικό σε αυτές τις υπηρεσίες.
  • Αν δυσκολεύεστε να θυμάστε τους κωδικούς γράψτε τους, αλλά όχι σε ένα απλό αρχείο στον υπολογιστή σας. Είναι προτιμότερο ένα σημειωματάριο (στο σπίτι) αλλά όχι τα post-it στο γραφείο που είναι σε κοινή θέα. Άλλωστε ένας «φυσικός» κλέφτης είναι απίθανο αν μπει στο σπίτι σας  για να ψάξει για τους κωδικούς σας. Μάλλον αντικείμενα αξίας θα αναζητήσει ή χρήματα. Τώρα αν σας κυνηγά το FBI και η MI6 ίσως ψάξουν κι αυτά… οπότε φροντίστε να το κρύψετε καλά.
  • Εναλλακτικά χρησιμοποιήστε την δυνατότητα αποθήκευσης κωδικών που παρέχουν οι φυλλομετρητές (browsers) αλλά κλειδώστε την πρόσβαση σε αυτούς με έναν γενικό κωδικό της εφαρμογής.
  • Η καλύτερη λύση, κατά τη γνώμη μου, είναι η χρήση μίας εξειδικευμένης εφαρμογής (θα αναφερθώ σε νέο άρθρο σε αυτές) για την αποθήκευση όλων των κωδικών σας αλλά και όλων των ευαίσθητων δεδομένων σας. Αυτές συμπληρώνουν αυτόματα τους κωδικούς στον browser, κρυπτογραφούν τους αποθηκευμένους κωδικούς και ουσιαστικά σας ξεμπερδεύουν από το βραχνά να θυμάστε δεκάδες usernames & passwords όσο μπερδεμένα κι αν είναι.

Ειδικό Παράρτημα: Two factor authentication.

Το τελευταίο διάστημα μετά από αρκετές πετυχημένες επιθέσεις σε λογαριασμούς χρηστών μεγάλων υπηρεσιών έχει υιοθετηθεί μία νέα τεχνική που αυξάνει τα επίπεδα ασφάλειας. Αυτή ονομάζεται Two Factor Authentication (Πιστοποίηση δύο παραγόντων). Μέχρι τώρα το συνθηματικό ήταν το κρυφό στοιχείο (παράγοντας) που γνώριζε μόνο ο χρήστης. Με την τεχνική του two factor authentication προστίθεται άλλος ένας παράγοντας. Αντί να είναι κάτι που γνωρίζει ο χρήστης είναι κάτι που «έχει». Και πιο συγκεκριμένα είναι μία μικρή συσκευή με οθόνη (σε μέγεθος μπρελόκ συνήθως), που εμφανίζει συνεχώς κωδικούς ανα διάστημα μερικών δευτερολέπτων. Αυτές ονομάζονται και OTP (από τα αρχικά του One Time Password).

Συσκευή παραγωγής κωδικών (ηλεκτρονικός κλειδάριθμος). Φωτογραφία του Abouplit

Συσκευή παραγωγής μοναδικών κωδικών (ηλεκτρονικός κλειδάριθμος). Φωτογραφία του Abouplit

Αν λοιπόν κάποιος δεν έχει στην κατοχή του αυτή τη συσκευή ηλεκτρονικού κλειδάριθμου, ώστε να δώσει κατά την είσοδο εκτός από το συνθηματικό και τον αριθμό που εμφανίζει, δεν μπορεί να κάνει είσοδο στην ανάλογη υπηρεσία, ή η πρόσβασή του είναι μειωμένη (π.χ. μόνο εμφάνιση κινήσεων τραπεζικού λογαριασμού και όχι μεταφορά χρημάτων). Ακόμα κι αν κάποιος καταφέρει με κάποιο τρόπο να υποκλέψει το συνθηματικό η είσοδος του δεν μπορεί να επιτευχθεί αν δεν έχει στα χέρια του τη συσκευή. Επιπλέον ακόμα κι αν δει έναν κωδικό από τη συσκευή την ώρα που ο γνήσιος χρήστης τον πληκτρολογεί αυτός θα ισχύει μόνο για μερικά δευτερόλεπτα και μετά από λίγο θα πρέπει να δώσει τον επόμενο για να αποκτήσει πρόσβαση στην υπηρεσία. Εξυπακούεται φυσικά πως η συσκευή είναι ρυθμισμένη και συγχρονισμένη με το σύστημα πιστοποίησης ώστε σε κάθε στιγμή να εμφανίζει τον αντίστοιχο σωστό κωδικό. Με αυτή την τεχνική αυξάνεται κατακόρυφα το επίπεδο ασφάλειας, καθώς είναι πολύ πιο δύσκολο κάποιος να καταφέρει να υποκλέψει το συνθηματικό αλλά και ταυτόχρονα να έχει τη «γεννήτρια κωδικών». Η πλειοψηφία των τραπεζών έχει πια υιοθετήσει αυτήν την τεχνική για λόγους ασφαλείας αλλά και πολλές ιστοσελίδες ή υπηρεσίες που απαιτούν μεγαλύτερο επίπεδο ασφάλειας. Ενδεικτικά το Google mail, το DropBox, το Twitter, το App Store της Apple αλλά και άλλες μεγάλες ιστοσελίδες έχουν ενεργοποιήσει (προαιρετικά) αυτήν την δυνατότητα. Το μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι οτι για κάθε υπηρεσία που το προσφέρει απαιτείται ουσιαστικά και ένα νέο «μπρελόκ» που γεννά κωδικούς. Ήδη βέβαια πολλές εταιρείες το αντικαθιστούν με εφαρμογές που εκτελούνται σε smartphones και κάνουν την ίδια δουλειά, ώστε να μην γεμίσουμε με τέτοιες συσκευές. Σε αυτήν την περίπτωση βέβαια θα πρέπει να προσέξει πολύ ο κάτοχος να μην χάσει το κινητό του ή να το προστατέψει και αυτό με έναν (κατά το δυνατό) δύσκολο κωδικό. Προσωπικά εκτός από δύο μπρελόκ που έχω για αντίστοιχες τράπεζες και ένα (σε μορφή κάρτας) για το εταιρικό μου mail έχω ενεργοποίησει το two factor authentication και στο DropBox ώστε να μην μπορεί κάποιος να ανοίξει τα αρχεία μου από κάποια μη εγκεκριμενη συσκευή. Αν το περιεχόμενο που έχετε είναι «ευαίσθητο» σας προτείνω να το κάνετε κι εσείς.

Μετά από ένα διάστημα χωρίς αναρτήσεις επιστρέφω για να εξιστορήσω μία ακόμα εμπειρία που απέκτησα που έχει να κάνει και λιγάκι  με τεχνολογία. Σκεφτόμουν εδώ και καιρό να κάνω αυτή την ανάρτηση αλλά περίμενα να κλείσει ο «κύκλος» της ιστορίας πρώτα. Πριν από μερικούς μήνες λοιπόν με κάλεσαν στο κινητό μου για να μου κάνουν μία προσφορά για σύνδεση σταθερής τηλεφωνίας με internet. Δεν θα αναφέρω από ποιόν πάροχο, δεν νομίζω ότι έχει τόση σημασία, ούτε ξέρω που βρήκαν τον αριθμό μου. Στο δια ταύτα λοιπόν επειδή είχα στο μυαλό μου μία πιθανή αλλαγή παρόχου άκουσα με προσοχή όσα μου πρότεινε η κυρία από την άλλη άκρη του τηλεφώνου. Η αλήθεια είναι οτι η προσφορά που μου έκανε ουσιαστικά δεν μου προσέφερε καμία μείωση στο κόστος παρά μόνο κάποιες επιπλέον παροχές (χρόνο ομιλίας) που δεν θα χρησιμοποιούσα.  Πέραν αυτού η αλλαγή παρόχου έχει και ένα τέλος μεταφοράς της γραμμής (36€ αν δεν απατώμαι) που εγώ δεν είχα καμία διάθεση να προκαταβάλω για να πληρώνω τελικώς τα ίδια χρήματα κάθε μήνα. Για να μην τα πολυλογώ επειδή αυτό ήταν προφανές και φυσικά το διαπίστωσε και μόνη της, μου έκανε μία άλλη πρόταση ενός πακέτου σταθερού και κινητού που δεν συμπεριελάμβανε κόστος μεταφοράς. Εκτός  αυτού σύμφωνα με όσα μου έλεγε μαζί με τον αριθμό κινητού και τις επιπλέον υπηρεσίες (π.χ.δωρεάν επικοινωνία μεταξύ των δύο γραμμών) θα μου έδιναν και συσκευή κινητού (smartphone μάλιστα…) αλλά και τη δυνατότητα να μειώσω το πάγιο εντός εξαμήνου (λέει…) ώστε να εξοικονομήσω πραγματικά κάποια χρήματα. Να σημειώσω εδώ ότι η εκπρόσωπος της εταιρείας ήταν εξ αρχής προφανές ότι δούλευε ως μεσάζοντας και όχι απευθείας για την εταιρεία. Τελικώς αφού σκέφτηκα καλά την προσφορά και υπολόγισα τα κόστη και τις παροχές αποφάσισα να κάνω την μεταφορά. Την επόμενη μέρα ήρθε κούριερ (τον οποίο πλήρωσα 5€) και μου έφερε το συμβόλαιο αλλά και την κάρτα SIM του κινητού όπου έλαβα την πρώτη έκπληξη. Μέσα στο κόστος που μου ανέφεραν στο τηλέφωνο δεν συμπεριέλαβαν τα τέλη κινητής τηλεφωνίας. Μικρό ποσό μεν αλλά αύξανε πάλι το ήδη αυξημένο πάγιο (λόγω δύο γραμμών). Το παρέβλεψα, αν και ενημέρωσα την εκπρόσωπο που με έκπληξη μου είπε οτι δεν γνώριζε οτι τα τέλη δεν συμπεριλαμβάνονταν στην προσφορά (που μου έστειλαν εκείνοι…). Επειδή όμως μπήκαν ψύλλοι στα αυτιά μου αποφάσισα να καλέσω την ίδια την εταιρεία και να μάθω αν ισχύουν όλα όσα μου είχαν υποσχεθεί στο τηλέφωνο (και ειδικότερα αυτό για την μείωση παγίου). Αφού βέβαια έμεινα στην αναμονή του τηλεφωνικού κέντρου για πάρα πολύ μεγάλο διάστημα και έστειλα και email με ερώτηση εν τω μεταξύ, τελικώς μου είπαν οτι η μείωση παγίου υφίσταται από το 9μηνο και μετά (το νωρίτερο) και με ουσιαστική αλλαγή στο κόστος από το έτος και ύστερα. Κάλεσα την εταιρεία που έκανε την προσφορά και δεν βρήκα την πρώτη εκπρόσωπο. Η συνάδελφός της ούτε λίγο ούτε πολύ την διέψευσε και αργότερα όταν την πέτυχα στο τηλέφωνο ουσιαστικά τις άκουγα να διαφωνούν για όσα μου είχε πει. Σύντομα έφτασε κι ο εξοπλισμός (router) στο σπίτι χωρίς όμως να έχει ενεργοποιηθεί η γραμμή (ευτυχώς). Χωρίς χρονοτριβή αποφάσισα να ακυρώσω τις συνδέσεις και πήγα το router σε ένα τοπικό κατάστημα όπου ζήτησα να ακυρωθούν αμφότερες. Εκεί έμαθα τα εξής τραγελαφικά. Η σταθερή σύνδεση μπορούσε να ακυρωθεί αλλά δεν μπορούσαν να παραλάβουν τον router διότι (όπως μου είπε ο υπέυθυνος του καταστήματος) θα είχαν έτσι πλεόνασμα στην αποθήκη… (OMG). Η δε κινητή σύνδεση δεν γινόταν να ακυρωθεί διότι είχε ενεργοποιηθεί (σε 2 μέρες από την αίτηση). Ζήτησα να μιλήσω με την εξυπηρέτηση πελατών και αφού περιμέναμε ίσα με 20 λεπτά στην αναμονή (καλώντας από το κατάστημά τους υπόψιν…) κατέληξα στο τμήμα παραπόνων που άκουσε  όσα τους είπα (για αναληθείς προσφορές κ.λπ) και μου ζήτησε να στείλω την αίτηση ακύρωσης (που είχα ήδη μαζί μου) με fax αλλά και μου έδωσε έναν αριθμό παραπόνου. Επίσης μου είπαν οτι θα ακούσουν τις συνομιλίες του εκπροσώπου (του μεσάζοντα) για να διαπιστώσουν όσα τους εξιστόρησα. Έστειλα από το κατάστημα με fax την αίτηση ακύρωσης εντός προθεσμίας των 14 ημερών (χωρίς να μου δώσουν αποδεικτικό αποστολής, διότι δεν έβγαζε το fax όπως μου είπαν) και γύρισα σπίτι. Την επόμενη μέρα με κάλεσε η εκπρόσωπος (η πρώτη) για να μάθει αν όλα πήγαν καλά! Της εξήγησα φυσικά οτι ήδη έκανα αίτηση ακύρωσης και αφού απόρησε με παρέπεμψε σε άλλο τηλέφωνο για να δω αν θα μου έκαναν (χαριστικως πιά) μείωση παγίου στο εξάμηνο. Δεν κάλεσα καν. Αντιθέτως κάλεσα ξανά και ξανά στον πάροχο για να μάθω αν ολοκληρώθηκε η ακύρωση, διότι στο μεσοδιάστημα ήρθε και ένας λογαριασμός (!) μόνο για το κινητό που ουσιαστικά ήταν μειωμένος κατά 50% από την αρχική προσφορά, αφου το σταθερό δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ. Το κινητό που τη SIM δεν είχα βγάλει καν από το φάκελο που είχα λάβει. Το θετικό για μένα ήταν οτι είχαν λάβει την αίτηση ακύρωσης όπως μου έλεγαν, και έπρεπε να αγνοήσω το λογαριασμό. Αλλά εγώ ακύρωση δεν έβλεπα. Τελικώς μετά από 3 λογαριασμούς (που φυσικά αυξάνονταν καθώς δεν πλήρωνα) και κλήσεις στην εξυπηρέτηση, έστειλα επιστολή στην ΕΕΤΤ με κοινοποίηση στην εταιρεία εξιστορώντας με (πολλή περισσότερη) λεπτομέρεια όσα συνέβησαν και ζητώντας να βγει μια άκρη και επιφυλασσόμενος για κάθε νόμιμο δικαίωμά μου. Η ΕΕΤΤ έστειλε επιστολή με τη σειρά της, με κοινοποίηση σε εμένα,  ζητώντας εξηγήσεις εντός προθεσμίας. Στο μεσοδιάστημα με κάλεσε άλλος εκπρόσωπος του παρόχου για να μάθει αν ήμουν ευχαριστημένος με την νέα υπηρεσία! (κρίμα και μόλις είπε «καλώ από την …..» σκέφτηκα «επιτέλους ασχολήθηκαν μαζί μου!»). Του τα έψαλα λίγο (ευγενικά) και αυτού. Ούτε λίγο ούτε πολύ πέντε (5) μήνες μετά από την αρχική ακύρωση έλαβα την επιστολή του παρόχου που ανέφερε τις ημερομηνίες που είχαν γίνει οι αιτήσεις και οι ακυρώσεις της κάθε γραμμής, και πότε εκδόθηκε πιστωτικό για τις χρεώσεις. Τον router ακόμα σπίτι τον έχω, και από ό,τι κατάλαβα δεν ενδιαφέρονται και πολύ να τον πάρουν πίσω. Για το παράπονο (με καταχωρημένο αριθμό) που είχα κάνει εξ αρχής δεν με κάλεσε κανείς. Αντιθέτως με κάλεσαν ξανά μεσάζοντες για να μου κάνουν προσφορές και άκουγαν τα εξ αμάξης βέβαια. Να σημειώσω όμως οτι με κάλεσαν σε απάντηση του  email που είχα στείλει για να μάθω τα περί μείωσης παγίου και σε επόμενη επικοινωνία μου ζήτησαν αντίγραφο της ταυτότητας (που είχα ήδη στειλει με την αίτηση ακύρωσης) για να αρχειοθετήσουν το αίτημά μου….

Αναρωτιέμαι μετά από όλο αυτό βέβαια τα εξής :

Πως στην ευχή μία τόσο μεγάλη εταιρεία είναι τόσο δύσκολο να ενημερώνει το λογιστήριό της όταν κάνεις (εμπρόθεσμη) αίτηση ακύρωσης ώστε να μην εκδίδει και να αποστέλλει λογαριασμούς (με επιπλέον κόστος);

Γιατί πρέπει να περάσει τόσος χρόνος για να ακυρωθεί μία αίτηση (δεν ξέρω μάλιστα αν η επιστολή στην ΕΕΕΤ επιτάχυνε την διαικασία); Ενώ αντίθετα η ενεργοποίηση του κινητού γίνεται σε χρόνο (σχεδόν) μηδεν…

Πως θα εμπιστευτώ εγώ μία εταιρεία τηλεφωνίας όταν βλέπω ότι τα τμήματά της (τμήμα αιτήσεων,τηλεφωνικό κέντρο, τμήμα παραπόνων, λογιστήριο, τμήμα ποιότητας κλπ) φαίνεται να μην επικοινωνούν μεταξύ τους;

Πως εμπιστεύεται μεσάζοντες για την προώθηση των προϊόντων της με τόσες παπάτζες που πουλάνε;

Πόσο της κόστισε συνολικά αυτή η αίτηση και ακύρωση από μέρους μου;

Συμπληρώστε τις δικές σας απορίες…

Μέσα από αυτές τις σελίδες έχω κάνει μερικές σύντομες παρουσιάσεις τόσο έντυπων όσο και ηλεκτρονικών βιβλιών. Με αφορμή μάλιστα και ένα άρθρο σχετικά με τις πωλήσεις του Amazon  σκεφτόμουν όλα τα προτερήματα και τα μειονεκτήματα των έντυπων και ηλεκτρονικών βιβλίων. Η αλήθεια είναι ότι παρ’ όλη την αύξηση των πωλήσεων των ebooks σίγουρα δεν είμαστε ακόμα σε μία περίοδο που τα έντυπα είναι είδος «υπό εξαφάνιση», πουθενά στον κόσμο πιστεύω. Σίγουρα η κρίση έχει επηρεάσει τις πωλήσεις βιβλιών περισσότερο από ό,τι οι ηλεκτρονικές εκδόσεις, αλλά δεν παύουν να κυκλοφορούν πάρα πολλοί νέοι τίτλοι. Το βασικότερο πλεονέκτημα του έντυπου βιβλίου πιστεύω πως είναι η οικεία μορφή που έχουμε όλοι στο μυαλό μας για αυτό, ανεξαρτήτως ηλικίας. Είναι κάτι που πιάνουμε στα χέρια και το νιώθουμε «δικό» μας, το ξεφυλλίζουμε και το διαβάζουμε.

Φωτογραφία Lars Aronsson via Wikimedia Commons

Φωτογραφία Lars Aronsson via Wikimedia Commons

Πολλοί βιβλιοφάγοι αρέσκονται και στη μυρωδιά του χαρτιού ή δίνουν πολύ μεγάλη σημασία στη βιβλιοδεσία και το εξώφυλλο, που σε πιο «προσεγμένες» εκδόσεις δίνει και έναν τόνο πολυτέλειας.  Γίνονται βέβαια προσπάθειες απομίμησης αυτής της εμφάνισης στα ebooks (για μυρωδιά ούτε λόγος) αλλά μάλλον για να νιώσει οικεία ο ηλεκτρονικός αναγνώστης παρά για ουσιαστικό λόγο.  Αυτό όσο και να θέλει κανείς σε ένα ηλεκτρονικό βιβλίο απουσιάζει. Από την άλλη η άϋλη μορφή του ebook έχει το πλεονέκτημα ότι είναι και ουσιαστικά άφθαρτη όσες φορές και να το διαβάσουμε. Αντίθετα το έντυπο βιβλίο αν περάσει από πολλά χέρια ναι μεν «πιάνει τόπο» αλλά μπορεί να καταλήξει και στα σκουπίδια αν δεν είναι προσεκτικοί οι αναγνώστες. Θα πει κανείς βέβαια αν φτάσει να ξεφτίσει ένα βιβλίο από το διάβασμα χαλάλι… Και φυσικά, όπως και να το κάνουμε, άλλη χάρη έχει μια όμορφη βιβλιοθήκη στο σπίτι μας που μπορεί ο καθένας να ρίξει μια ματιά κι άλλο να πρέπει να του δώσουμε ένα iPad για να δει τη συλλογή μας. Άλλο ένα πλεονέκτημα λοιπόν προκύπτει από αυτό. Τα έντυπα βιβλία δανείζονται (προσοχή να επιστραφούν όμως…). Στα ηλεκτρονικά γνωρίζω ότι το Amazon και η Barnes & Noble  έχουν ενσωματώσει μία δυνατότητα δανεισμού στην πλατφόρμα τους αλλά αυτό μόνο για όσα βιβλία έχουν επιτρέψει οι εκδότες τους (που σίγουρα δεν τους αρέσει πολύ η ιδέα…). Στο iBookstore της Apple για την ώρα δεν υφίσταται δανεισμός (μείον ένα Apple…) ούτε και με άδεια.  Και φυσικά αφού δανείζονται πωλούνται κι όλας, ενώ μεταχειρισμένα ηλεκτρονικά δεν θα βρείτε πουθενά σε μειωμένη τιμή. Εδώ όμως τα ebooks έχουν ένα δικό τους προτέρημα καθώς συνήθως είναι φτηνότερα από τα έντυπα. Προσωπικά βέβαια πιστεύω ότι αυτό έχει να κάνει όχι μόνο με το κόστος παραγωγή, διανομής και δικαιωμάτων αλλά και γιατί ακόμα δεν είναι καθολική η διάδοση και η αποδοχή τους. Σε λίγα χρόνια ίσως οι όροι αντιστραφούν και όταν όλοι αναζητούν βιβλία κυρίως σε ηλεκτρονική μορφή θα βρίσκονται στο δίλημμα «Αφού το θες τώρα και εύκολο δώσε κάτι παραπάνω αλλιώς… στο βιβλιοπωλείο». Ας μην παραβλέπουμε βέβαια και το γεγονός ότι οι εκδότες ίσως δεν θα μας χαρίζουν για πάντα το μειωμένο κόστος έκδοσης ενός ebook από την τιμή στο ηλεκτρονικό ράφι. Για την ώρα λοιπόν το ebook κερδίζει στην τιμή και την ευκολία αγοράς (όπου πάντα θα έχει το πλεονέκτημα). Μπαίνεις σε ένα από τα πολλά ηλεκτρονικά βιβλιοπωλεία και με μερικά κλικ ή ταπ το βιβλίο κατεβαίνει στον υπολογιστή σου ή την ταμπλέτα σου. Σε αυτό πρέπει να προσθέσουμε κι άλλο ένα προσόν, για τους συγγραφείς αυτή τη φορά, που είναι και υπέρ των αναγνωστών φυσικά. Μπορούν με πολύ μικρότερο κόστος να κάνουν μία ιδιωτική έκδοση και να πουλήσουν απευθείας στους αναγνώστες. Ακόμα και με έναν μεσάζοντα τύπου Amazon ή iBookstore το ποσοστό από την πώληση ενός βιβλίου είναι πολύ μεγαλύτερο (και πάντα ίδιο) για έναν συγγραφέα. Πέραν αυτού αν προσπαθεί να γίνει γνωστός μπορεί να δώσει ακόμα και δωρεάν ένα βιβλίο με πολύ μικρότερο κόστος και ρίσκο από το να εκδόσει ένα έντυπο βιβλίο. Άσε που καθορίζει την τιμή όποτε και όπως θέλει εκείνος. Θες να το κυκλοφορήσεις φτηνό και μετά να ανεβάσεις την τιμή; Έγινε. Θες να βγάλεις προσφορά για τις γιορτές; Με μερικά κλικ έτοιμο. Οι ευκολίες τους ebook βέβαια δεν σταματούν εδώ. Μπορεί να μην έχουμε όμορφα στοιβαγμένα τα βιβλία μας στη βιβλιοθήκη μας αλλά τα βρίσκουμε όλα μέσα στον ηλεκτρονικό αναγνώστη μας αρκεί να τον έχουμε μαζί μας.

Φωτογραφία Evan-Amos (Own work) [Public domain], via Wikimedia Commons

Φωτογραφία Evan-Amos (Own work) [Public domain], via Wikimedia Commons

Ένα Kindle π.χ. χωράει τόσα βιβλία που θα θέλαμε φορτηγό για να τα κουβαλήσουμε. Να προσθέσω τους σελιδοδείκτες που δεν χάνονται, τις σημειώσεις πάνω στο κείμενο ,που μπορούμε να προσθαφαιρέσουμε κατά το δοκούν, και την εύκολη μετάφραση λέξεων σε ξενόγλωσσα βιβλία και ίσως ένας φανατικός αναγνώστης να αρχίσει να σκέπτεται την αγορά ενός ebook reader ή tablet. Που όμως πέραν του κόστους αγοράς θα πρέπει να το έχει και φορτισμένο για να μπορεί να διαβάζει! Οι συσκευές τύπου epaper βέβαια έχουν πολύ μεγάλη διάρκεια μπαταρίας με μία φόρτιση αλλά προσωπικά  βρίσκω ενοχλητικό το αναβόσβημα της οθόνης τους σε κάθε αλλαγή σελίδας (περί ορέξεως βέβαια…). Τα tablets από την άλλη είναι σχετικά ακριβότερα. Και εδώ προκύπτει κι ένα άλλο ζήτημα. Καλό το ηλεκτρονικό με όλη τη βιβλιοθήκη μέσα, αλλά στην παραλία π.χ. έχουμε ένα θεματάκι να το πάρουμε. Όχι τόσο γιατί δεν είναι πρακτικό αλλά για τους ελαφροχέρηδες… Ενώ το κλασσικό βιβλιαράκι και στην άμμο να το παρατήσεις ποιός θα το βουτήξει; Άμα είναι να κάνω μπάνιο και να κοιτάω μην μου βουτήξουν το iPad χαιρετίσματα. Αστό σπίτι καλύτερα. Αρκεί βέβαια και το βιβλιαράκι να μην είναι και κανένας τόμος 2 κιλά γιατί θα το αφήσω κι αυτό! Και μιας και είμαστε στην παραλία ας σκεφτούμε και λίγο το περιβάλλον. Τα έντυπα βιβλία καταναλώνουν πολύ χαρτί (που αν είναι και πατάτα το βιβλίο, πάει χαμένο). Τουλάχιστον όμως ανακυκλώνονται εν μέρει ή γίνονται προσάναμα. Οι ηλεκτρονικές συσκευές ξέρετε τι αποτύπωμα άνθρακα έχουν για να παραχθούν; Αφήστε που όταν «γεράσουν» είναι πολύ δύσκολη η ανακύκλωσή τους (αν δεήσει ο χρήστης να τις ανακυκλώσει και δεν τις πετάξει στα σκουπίδια).

Όπως καταλαβαίνετε η μάχη είναι αμφίρροπη και η απόφαση για να διαλέξει κανείς είναι δύσκολη.

Εσείς ποια κατηγορία προτιμάτε; Έχετε κατά νου κανένα άλλο μειοπλέκτημα (μειονέκτημα και πλεονέκτημα μαζί);