Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Posts Tagged ‘tips’

Η χρήση του υπολογιστή προϋποθέτει την ύπαρξη λογισμικού (προγραμμάτων) που εκτελεί για να μας δώσει κάποια επιθυμητά αποτελέσματα. Το βασικότερο είναι το λειτουργικό σύστημα  που είναι βάση για τις υπόλοιπες εφαρμογές που εκτελούνται. Το λογισμικό είναι μία αρκετά παρεξηγημένη έννοια γιατί σε αντίθεση με το υλικό του υπολογιστή είναι άυλο και ουσιαστικά το αντιλαμβανόμαστε εκ του αποτελέσματος. Βλέπουμε γραφικά, κείμενα, εικόνες, βίντεο κ.λπ που στην πραγματικότητα δημιουργούνται από εντολές που εκτελεί ο υπολογιστής στο “υπόβαθρο”. Ο τυπικός χρήστης ενός υπολογιστή δυσκολεύεται  να κατανοήσει το χρόνο και τον κόπο που απαιτείται για να δημιουργηθεί ένα πρόγραμμα. Εξ ου και η πλειοψηφία των χρηστών θεωρεί ανούσιο ή παράλογο να “αγοράσει” λογισμικό. Στη πραγματικότητα βέβαια πολύ δύσκολα κάποιος θα αγοράσει λογισμικό. Αυτό που αγοράζουμε είναι στο 99,9% των περιπτώσεων μία “άδεια χρήσης” του λογισμικού. Αν αγοράζαμε το ίδιο το λογισμικό θα είχαμε πρόσβαση σε όλον τον κώδικά του ώστε να μπορέσουμε να τον μεταβάλλουμε. Αυτό ισχύει βέβαια και στις περιπτώσεις που μιλάμε για το λογισμικό ανοικτού κώδικα (open source) που όμως δεν είναι απαραίτητα και δωρεάν.

Ας δούμε όμως όλες τις επιλογές που έχουμε αναζητώντας λογισμικό. Παρόλο που το λειτουργικό σύστημα είναι και αυτό λογισμικό θα θεωρήσω ότι κάποιος ήδη έχει υπολογιστή με εγκατεστημένο λειτουργικό σύστημα. Είτε αυτό λέγεται Windows, είτε Linux, είτε MAC OS ή ακόμα και κάποιο πιο σπάνιο σύστημα.

Δωρεάν λογισμικό (και πως θα το βρείτε)

Σε αυτή την κατηγορία μπορείτε να βρείτε εφαρμογές κάθε είδους, είτε ανοικτού κώδικα είτε όχι. Χρησιμοποιώντας κάποια μηχανή αναζήτησης μπορείτε να δώσετε λέξεις κλειδιά που αφορούν το αντικείμενο της εφαρμογής μαζί με τη λέξη free Π.χ. Free Audio editing software. Προσοχή όμως γιατί πολλές σελίδες σας οδηγούν και σε εφαρμογές που κατεβάζετε μεν δωρεάν αλλά στην πραγματικότητα αφορούν την επόμενη κατηγορία. Φροντίστε λοιπόν να βλέπετε πως πράγματι η εφαρμογή που κατεβάζετε είναι δωρεάν και η πηγή είναι είτε ο ίδιος ο κατασκευαστής ή κάποια ασφαλής σελίδα (π.χ. cnet, tucows κ.λπ) . Υπάρχουν πάντως και ιστοσελίδες αφιερωμένες ειδικά στο δωρεάν λογισμικό.

Μία άλλη επιλογή που έχετε για να μην χρειαστεί να αγοράσετε κάποια εφαρμογή είναι οι προεκδόσεις (beta) που κυκλοφορούν οι developers που ουσιαστικά είναι υπό ανάπτυξη αλλά δεν έχουν τελειοποιηθεί. Αυτές δίνονται δωρεάν ώστε οι χρήστες να εντοπίσουν προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν. Αν και αυτές οι εφαρμογές δεν είναι πάντα απόλυτα σταθερές, συχνά κάνουν τη δουλειά χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Κάποιες φορές μάλιστα οι beta testers επιβραβεύονται με κάποια έκπτωση σε περίπτωση που η τελική εφαρμογή είναι επί πληρωμή, λαμβάνοντας ένα κωδικό έκπτωσης στο email τους.

Ένας ακόμα τρόπος να αποκτήσετε κάποιο πρόγραμμα δωρεάν είναι να βοηθήσετε τον developer. Μικρότερες εταιρείες λογισμικού θα σας παραχωρήσουν μία άδεια, αν τους βοηθήσετε να μεταφράσουν το περιβάλλον εργασίας (μενού, μηνύματα κ.λπ) σε κάποια άλλη γλώσσα από τα αγγλικά ή αν κάνετε μία ανάρτηση στο blog σας ή στην ιστοσελίδα σας παρουσιάζοντας το λογισμικό τους. Ρίξτε μία πιο βαθιά ματιά στις ιστοσελίδες των εφαρμογών για να βρείτε τέτοιες πληροφορίες.

Τέλος εξετάστε την περίπτωση να “δικαιούστε” δωρεάν λογισμικό λόγω κάποιας ιδιότητάς σας (π.χ. ακαδημαϊκός ή φοιτητής), ή να έχετε κάποια έκπτωση εξ αιτίας της (δείτε και πιο κάτω).

Να σημειώσω εδώ πως κάποιες εφαρμογές αν και δωρεάν ζητούν την οικονομική σας υποστήριξη για να μπορέσει ο δημιουργός να συνεχίσει την ανάπτυξή τους. Αν λοιπόν τις βρίσκετε χρήσιμες ακόμα κι ένα μικρό ποσό μπορεί να βοηθήσει κάποιον ανεξάρτητο developer, έστω και σαν αναγνώριση των κόπων του και του αλτρουισμού του. Πατήστε λοιπόν το κουμπί donate (δωρεά) και δώστε… ό,τι έχετε ευχαρίστηση.

Δοκιμαστικές εκδόσεις λογισμικού

Ένα βήμα πιο πέρα από τις δωρεάν εφαρμογές είναι αυτές που ναι μεν είναι επί πληρωμή αλλά σας δίνουν μία περίοδο χάριτος για να τις δοκιμάσετε ή λειτουργούν με περιορισμούς ώστε να δείτε αν σας “κάνουν”. Στην πρώτη περίπτωση το πρόγραμμα λειτουργεί κανονικά και όταν λήξει η δοκιμαστική περίοδος εμφανίζει μήνυμα για την αγορά του. Στην δεύτερη περίπτωση κάποιες πιο προχωρημένες λειτουργίες δεν λειτουργούν ή εκτελούνται για περιορισμένο αριθμό προσπαθειών. Υπάρχουν κι άλλα που συνεχίζουν να λειτουργούν εσαεί αλλά εμφανίζουν συχνά “ενοχλητικά” μηνύματα για να τα αγοράσετε όταν λήξει η δοκιμαστική περίοδος. Αυτά τα προγράμματα έχουν δύο πλεονεκτήματα. Αφενός σας επιτρέπουν να δείτε τον τρόπο λειτουργίας τους και να αποφασίσετε αν αξίζει να τα αγοράσετε, αφετέρου αν ψάχνετε κάποια εφαρμογή που θα χρησιμοποιήσετε για λίγες φορές μπορείτε να τα εκμεταλλευτείτε χωρίς να τα αγοράσετε. Συχνά θα τα βρείτε με ονομασίες όπως Trial, Demo, Shareware. Σχεδόν όλες οι  μεγάλες εταιρείες λογισμικού (π.χ. Microsoft, Adobe, Corel κ.λπ) προσφέρουν Trial εκδόσεις για τις εφαρμογές τους που λειτουργούν πλήρως για ένα διάστημα.

Επί πληρωμή λογισμικό (και πως θα πληρώσετε λιγότερα…)

Αν δεν βρείτε λύση στις ανάγκες σας με δωρεάν λογισμικό ή βρήκατε χρήσιμη κάποια δοκιμαστική έκδοση ίσως πρέπει να σκεφτείτε αν αξίζει να αγοράσετε μία άδεια για επί πληρωμή λογισμικό. Εδώ μπαίνει στη μέση το πορτοφόλι σας φυσικά. Αν η εφαρμογή που αναζητάτε σας φαίνεται ακριβή σκεφτείτε πρώτα αν τα χρήματα που θα διαθέσετε σας γλιτώσουν χρόνο και ενέργεια. Γιατί να παλεύετε ώρες με μία δωρεάν εφαρμογή να κάνετε κάτι που με λίγα χρήματα μπορείτε να ολοκληρώσετε σύντομα; Αν είστε επαγγελματίας μια εμπορική εφαρμογή μπορεί να σας επιστρέψει χρήματα και να την θεωρήσετε σαν επένδυση. Ακόμα κι αν η χρήση είναι προσωπική όμως, οι εφαρμογές που πληρώνετε περιλαμβάνουν συχνά και υποστήριξη για τη χρήση τους ή προβλήματα που προκύπτουν και δωρεάν μελλοντικές αναβαθμίσεις για κάποιο διάστημα. Από την άλλη δεν είναι ανάγκη να ξοδέψετε μία περιουσία για να αγοράσετε το “καλύτερο” πρόγραμμα αν χρησιμοποιήσετε μόνο 2-3 βασικές λειτουργίες του που έχουν κι άλλα δωρεάν ή πολύ φτηνότερα προγράμματα. Μπορείτε όμως να πετύχετε και εκπτώσεις στα προγράμματα που θέλετε να αγοράσετε. Οι περισσότερες εφαρμογές πωλούνται πια και σε ηλεκτρονική μορφή (download) χωρίς να χρειαστεί να αγοράσετε ένα πακέτο με CD/DVD εγκατάστασης. Έτσι μπορείτε να τις βρείτε σε διαφορετικά online shops με μικρότερες τιμές εκτός από τη σελίδα της εταιρείας που τις εκδίδει. Κάποιες φορές επίσης μπορείτε να βρείτε παλιότερες εκδόσεις που συχνά δίνονται φτηνότερα αν ξέρετε ότι δεν έχετε ανάγκη τις πιο τελευταίες  και εξελιγμένες λειτουργίες του προγράμματος. Φτηνότερες ή και δωρεάν εφαρμογές που κανονικά πωλούνται μπορείτε να βρείτε ακόμα και σε μορφή προσφοράς ανά διαστήματα που μπορεί να κάνει κάποια εταιρεία. Όσο κι αν σας φαίνεται περίεργο πολλές φορές με αφορμή κάποια “επέτειο” ή παρουσίαση επόμενης έκδοσης λογισμικού κυκλοφορούν πλήρεις εκδόσεις δωρεάν για μικρό διάστημα. Για αυτές τις προσφορές μπορείτε να ενημερωθείτε αν εγγραφείτε σε newsletters των εταιρειών που εκδίδουν το λογισμικό που σας ενδιαφέρει, ή από sites με ειδήσεις τέτοιου ύφους. Εκτός αυτού μπορείτε να βρείτε εκπτωτικά κουπόνια σε διάφορες σελίδες στον αχανή παγκόσμιο ιστό που μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα χρήματα που θα δώσετε. Αρκετές φορές μάλιστα αυτά εφαρμόζονται αθροιστικά ακόμα και στις περιόδους που ήδη η εταιρεία προσφέρει έκπτωση στο καλάθι της όπως αναφέρθηκε νωρίτερα. Ψάξτε πάλι στις μηχανές αναζήτησης για coupon ή discount code για τη εφαρμογή που ζητάτε. Αν έχετε ήδη κάποια παλιότερη έκδοση ενός προγράμματος οι εταιρείες προσφέρουν μειωμένη τιμή για την αναβάθμιση (upgrade) στην επόμενη έκδοση. Οι “τίμιες” μάλιστα εταιρείες την προσφέρουν δωρεάν εάν αγοράσατε την “παλιά” έκδοση λίγο πριν κυκλοφορήσει η νέα. Μία τελευταία τεχνική για να αγοράσετε φτηνότερα λογισμικό είναι τα λεγόμενα πακέτα ή bundles. Ουσιαστικά είναι μία σειρά από προγράμματα που προσφέρονται σε μία τιμή σημαντικά μειωμένη (π.χ.> 75%) από το άθροισμα των τιμών τους σαν ξεχωριστές εφαρμογές. Το θετικό είναι ότι με ένα “μικρό” ποσό (πχ. ~20€) αγοράζετε 8-10 εφαρμογές σε τιμή που θα αγοράζατε μία (ή και καμία…). Το αρνητικό είναι πως τις περισσότερες φορές μέσα στο πακέτο περιλαμβάνονται και εφαρμογές που ίσως δεν βρίσκετε χρήσιμες ή που δεν είναι αντάξιες των προσδοκιών σας. Επιπλέον αυτά τα bundles προσφέρονται για περιορισμένο διάστημα, συνήθως βέβαια αρκετό για να δοκιμάσετε τα αντίστοιχα trials. Αν όμως έστω και 2-3 αξιόλογες εφαρμογές μαζί ξεπερνούν σημαντικά το κόστος του bundle τότε ίσως είναι καλή ιδέα να το εκμεταλλευτείτε, και να τις “βουτήξετε” φτηνά.

Ειδικά για τις εφαρμογές φορητών συσκευών (tablets, κινητά) μπορείτε να βρείτε και εφαρμογές που “παρακολουθούν” τις τιμές των ηλεκτρονικών καταστημάτων (App Store, Google Play κ.λπ) και σας ειδοποιούν όποτε αλλάζουν. Ενδεικτικά αναφέρω το appshoper.com που “κοιτά” το AppStore της Apple.

Αν σε αυτό το σημείο περιμένατε να σας πω πως θα βρείτε “πειρατικό” λογισμικό ατυχήσατε. Η αλήθεια είναι πως όλοι μας λίγο ή πολύ έχουμε περάσει και από αυτήν την κατηγορία, που αν και “εύκολη” δεν είναι ίσως η τιμιότερη, και κάποιες φορές ενέχει και κινδύνους. Το άρθρο αυτό δεν έχει σαν σκοπό ούτε να “δικαιολογήσει” τα εκατομμύρια που βγάζουν ίσως κάποιες εταιρείες από το λογισμικό τους αλλά ούτε και να δικαιώσει τους “πειρατές”. Η συζήτηση για την αμοιβή για άυλες δημιουργίες αλλά και τα πνευματικά δικαιώματα εν γενεί είναι πολύ μεγάλη, και ίσως αναπτύξω τις ιδέες μου σε κάποιο άλλο άρθρο. Προσωπικά χωρίς να το παίζω “αθώα περιστερά” έχω προσπαθήσει να αγοράζω προγράμματα (όταν δεν βρίσκω κάτι δωρεάν) που καλύπτουν τις ανάγκες μου και τα βρίσκω σε τιμές που θεωρώ λογικές για όσα προσφέρουν. Ούτε λίγο ούτε πολύ εξασκώντας τις τεχνικές που σας ανέφερα τα τελευταία χρόνια έχω στη συλλογή μου αρκετές δεκάδες άδειες λογισμικού που είτε αγόρασα σε καλές τιμές, είτε βρήκα δωρεάν. Γενικότερα  πιστεύω ότι υπάρχουν και “τίμιες” εναλλακτικές λύσεις αν δεν θέλουμε να ανοίξουμε το πορτοφόλι μας. Από την άλλη όμως θεωρώ πως ό,τι πληρώνεις παίρνεις. Εσείς τι λέτε;

Advertisements

Read Full Post »

Στο προηγούμενο άρθρο με θέμα το την ανάκτηση χαμένων δεδομένων έκλεισα υποσχόμενος μία νέα ανάρτηση ειδικά για την λήψη εφεδρικών αντιγράφων (backup επί το «ελληνικότερον»). Σε αυτή την ανάρτηση λοιπόν θα κάνω μία μικρή ανάλυση με προτάσεις για τη λήψη εφεδρικών αντιγράφων ώστε να μπορείτε να προλάβετε τα χειρότερα. Φυσικά οι ιδέες μου δεν είναι ευαγγέλιο και μπορείτε να τις προσαρμόσετε στις ανάγκες και τις συνήθειές σας.

Η διαδικασία λήψης των εφεδρικών αντιγράφων διέπεται από τέσσερις βασικούς άξονες. Ουσιαστικά είναι τέσσερις ερωτήσεις που θα πρέπει να απαντήσετε πριν αρχίσετε να κρατάτε εφεδρικά αντίγραφα.

  1. Τί θα κάνω backup

  2. Πού θα κάνω το backup

  3. Πώς θα κάνω το backup

  4. Πότε θα κάνω backup

Ας τις δούμε μία μία.

1. Τι θα κάνω backup (ή ουσιαστικά ποιά δεδομένα του υπολογιστή μου)

Το ιδανικό σε κάθε υπολογιστή θα ήταν να μπορούμε να κρατήσουμε εφεδρικό αντίγραφο για όλα ανεξαιρέτως τα δεδομένα μας. Αυτά συμπεριλαμβάνουν τόσο τα αρχεία του λειτουργικού συστήματος και των εγκατεστημένων προγραμμάτων όσο και τα «προσωπικά» μας αρχεία (έγγραφα, φωτογραφίες, βίντεο, emails, «αγαπημένα» ή αλλιώς σελιδοδείκτες από το πρόγραμμα περιήγησης στο ίντερνετ κλπ). Αν όμως ο όγκος των δεδομένων είναι αρκετά μεγάλος εξαιρώντας τα αρχεία του συστήματος και των προγραμμάτων μπορούμε να δώσουμε περισσότερο χώρο για τα δικά μας δεδομένα. Από την άλλη αν κρατήσουμε το πλήρες σύστημα σε μία πιθανή αναποδιά (π.χ. απώλεια του σκληρού δίσκου) θα επιταχύνουμε την επαναφορά στην αρχική εγκατάσταση. Σε κάθε περίπτωση όμως, όπως ανέφερα και στην προηγούμενη ανάρτηση η άποψή μου είναι πως το μεγαλύτερο βάρος πρέπει να δοθεί στα προσωπικά μας αρχεία. Αυτά άλλωστε είναι και τα πιο πολύτιμα αφού σε πιθανή απώλεια είναι είτε αδύνατο να τα ξαναδημιουργήσουμε (π.χ. μία φωτογραφία στο Παρίσι μαζί με τη σύντροφό μας) είτε χρονοβόρο και επίπονο (κάποια εργασία για το πανεπιστήμιο ή για τη δουλειά). Αντιθέτως τα αρχεία συστήματος των Windows, του Linux ή του Mac ή την εγκατάσταση ενός προγράμματος θα τα βρούμε με τον έναν ή τον άλλον τρόπο (από τα αρχικά CD εγκατάστασης που έχουμε ή από κάποιο φίλο). Εννοείται βέβαια ότι αν έχουμε μία σπάνια ή παλαιά εφαρμογή, δυσεύρετη άλλα πολύ χρήσιμη, την κατηγοριοποιούμε στα προσωπικά αρχεία και φροντίζουμε να έχουμε εφεδρικά αντίγραφα και για αυτή.

2. Πού θα κάνω backup (ή ποιο μέσο αποθήκευσης θα επιλέξω για τα εφεδρικά αντίγραφα των δεδομένων μου)

Η πρότασή μου για τα backups σας είναι η εξής: Τα δεδομένα μας πρέπει να βρίσκονται ταυτόχρονα σε τουλάχιστον δύο σημεία. Το ένα θα είναι ο σκληρός δίσκος του υπολογιστή μας και το άλλο κάποιο άλλο μέσο κατά προτίμηση μάλιστα εξωτερικά του υπολογιστή (και όχι ένα δεύτερος δίσκος εγκατεστημένος μέσα). Από εκεί και πέρα το μέσο έχει να κάνει τόσο με τον όγκο των δεδομένων όσο και με πρακτικής και οικονομικής φύσεως επιλογές. Η πιο συνήθης πρακτική είναι να υπάρχει ένας εξωτερικός σκληρός δίσκος στον οποίο αντιγράφουμε τα αρχεία μας. Άλλη επίσης ιδέα είναι να σώζουμε τα αρχεία σε εγγράψιμους δίσκους CD ή DVD ή και Blu-Ray. Μία κάπως πιο ακριβή αλλά αρκετά αξιόπιστη και βολική λύση είναι ένας δικτυακός εξωτερικός δίσκος (τα λεγόμενα NAS – Network Attached Storage) καθώς επιτρέπει την ταυτόχρονη λήψη αρχείων από πάνω από έναν υπολογιστή ταυτόχρονα χωρίς αποσύνδεση και επανασύνδεση. Τέλος η λύση που αρχίζει να γίνεται όλο και πιο δημοφιλής είναι το «σύννεφο» (cloud storage) που ουσιαστικά είναι ένας χώρος που διαθέτουμε στο διαδίκτυο είτε δωρεάν είτε επί πληρωμή για να αποθηκεύουμε αρχεία. Να σημειώσουμε εδώ ότι θα πρέπει να διαχωρίσουμε την έννοια της αποθήκευσης (storage) από την κοινοποίηση (sharing). Άλλο να ανεβάσουμε τις φωτογραφίες μας στο Facebook για να τις δουν οι φίλοι μας και άλλο να τις αποθηκεύσουμε σε μία υπηρεσία όπως το DropBox που είναι προσβάσιμη μόνο από εμάς. Σε κάθε περίπτωση βέβαια αν έστω και η ιδέα πως τα αρχεία σας είναι «κάπου» σας ενοχλεί επιλέξτε μία διαφορετική λύση. Πάντως ένα θα πρέπει να θυμάστε. Μην εμπιστεύεστε απόλυτα (από τεχνικής απόψεως) κανένα μέσο. Οι σκληροί δίσκοι και τα USB sticks χαλάνε, τα CD σπάνε και γρατσουνίζονται, τα NAS μπορεί να πάθουν κάποια βλάβη στο τροφοδοτικό τους, οι υπηρεσίες διαδικτυακού χώρου αποθήκευσης μπορεί να τύχει να μην είναι διαθέσιμες όταν τις χρειαστείτε. Ως εκ τούτου αν τα δεδομένα σας είναι σημαντικά (π.χ. δουλειά εταιρείας) κρατήστε τα και σε διαφορετικά μέσα. Η τελευταία συμβουλή που θα δώσω είναι η εξής: Μη λυπηθείτε τα χρήματα (κατά το δυνατό) που θα ξοδέψετε για μία καλύτερη λύση (είτε σε υλικό είτε σε λογισμικό). Σε μία μελλοντική απώλεια ίσως πολύ περισσότερα λεφτά να μην σας επαναφέρουν τα αρχεία σας.

3. Πώς θα κάνω το Backup (ή ποιό πρόγραμμα θα χρησιμοποιήσω).

Η πιο εύκολη διαδικασία, ειδικά αν αποθηκεύετε μόνο τα προσωπικά σας αρχεία είναι μία απλή αντιγραφή από τον εσωτερικό στον εξωτερικό δίσκο. Το θέμα είναι ότι αυτή η τακτική αφενός απαιτεί να γνωρίζετε ακριβώς που βρίσκονται όλα τα αρχεία σας (π.χ. και φάκελοι αποθήκευσης emails, favorites) αφετέρου κάθε φορά να τα αντιγράφετε εξ αρχής όλα για να είστε σίγουροι ότι έχετε πάντα έστω ένα τελευταίο και ενημερωμένο αντίγραφο. Μπορείτε φυσικά να δημιουργείτε έναν ξεχωριστό φάκελο για κάθε νέο αντίγραφο ασφαλείας (δίνοντας ένα όνομα με χαρακτηριστική ημερομηνία) και να κρατάτε ένα είδος ιστορικότητας (δείτε και την παράγραφο 4) με την ανάλογη σπατάλη χώρου όμως. Για κάτι πιο σίγουρο και πρακτικό όμως προτιμήστε ένα πρόγραμμα για να κάνει αυτή την εργασία. Μπορείτε να βρείτε τόσο δωρεάν λύσεις όσο και πιο προχωρημένες επί πληρωμή ή ακόμα και να χρησιμοποιήσετε τις ήδη διαθέσιμες εφαρμογές που συνήθως έχουν τα λειτουργικά. Π.χ. τα Windows διαθέτουν την δική τους εφαρμογή (Windows Backup) την οποία μπορείτε να ρυθμίσετε ώστε να αντιγράφει είτε το σύνολο του δίσκου είτε συγκεκριμένους φακέλους σε έναν εξωτερικό δίσκο. Αντίστοιχα υπάρχουν και προγράμματα που θα αντιγράψουν όλα τα αρχεία που επιλέγετε είτε θα συγχρονίσουν τους δύο δίσκους (ώστε να αφαιρεθούν τυχόν διαγραμμένα αρχεία) καθώς εσείς δουλεύετε. Ένα από αυτά που έχει τόσο δωρεάν έκδοση όσο και επί πληρωμή με επιπλέον λειτουργίες είναι το SyncBack για τα Windows. Στο Mac μπορείτε να χρησιμοποιήσετε είτε την ενσωματωμένη (και πολύ βολική) λειτουργία του TimeMachine είτε κάποιο πρόγραμμα με ακόμα περισσότερες δυνατότητες (βλέπε CarbonCopy, SuperDuper κλπ). Αντίστοιχα στο Linux θα βρείτε ακόμα περισσότερες (και δωρεάν) επιλογές και ενδεικτικά αναφέρω Bacula, Rsync, Back In Time κλπ. Πολλές από τις διαθέσιμες εφαρμογές θα κρατήσουν πλήρες αντίγραφο (εικόνα) του σκληρού σας δίσκου ή και μέρος αυτού, με πολλές δυνατότητες παραμετροποίησης όπως π.χ. εξαίρεσης αρχείων, αποθήκευσης μόνο διαφοροποιημένων αρχείων, διατήρηση διαγραμμένων αρχείων στο backup, δημιουργίας αρχείου καταγραφής κλπ.

4. Πότε θα κάνω Backup (ή με ποιά συχνότητα)

Το κάθε πότε θα λαμβάνετε εφεδρικά αντίγραφα έχει να κάνει με το πόσο συχνά τροποποιείτε τα δεδομένα σας. Αν οι καθημερινές σας συνήθειες έχουν να κάνουν με περιήγηση στο διαδίκτυο ή παίζετε παιχνίδια πιθανώς ακόμα και μία φορά το μήνα να παίρνετε backup να είναι αρκετό. Αν όμως ο υπολογιστής είναι για εσάς εργαλείο δουλειάς (έστω και ερασιτεχνικής) ή αποθηκεύετε συχνά φωτογραφίες και βίντεο από εξωτερικές συσκευές καλό θα είναι να λαμβάνετε backup εβδομαδιαία ή ακόμα και καθημερινά. Με τις περισσότερες εφαρμογές αυτό δεν είναι κάτι δύσκολο αφού μπορείτε να προγραμματίσετε την λήψη του εφεδρικού αντιγράφου κάποιες μεταμεσονύκτιες ώρες (αν αφήνετε ανοικτό τον υπολογιστή για κάποιο λόγο) ή ακόμα και να αρχίσετε την διαδικασία μόλις τελειώσετε την εργασίας σας και να ρυθμίσετε την εφαρμογή να τερματίσει τη λειτουργία του υπολογιστή αφού αυτό ολοκληρωθεί το backup. Η συμβουλή σε ό,τι έχει να κάνει με την συχνότητα των εφεδρικών αντιγράφων είναι να ρυθμίσετε την εφαρμογή σας να κρατάει ένα ιστορικό των διαφοροποιημένων αρχείων. Δηλαδή από την πρώτη λήψη που θα περιλαμβάνει το σύνολο των αρχέιων και θα είναι αρκετά μεγάλου μεγέθους, στη συνέχεια η εφαρμογή θα αντιγράφει όλα αυτά τα αρχεία που έχουν αλλάξει ώστε σε περίπτωση που χρειαστείτε το backup να είναι χρήσιμο όχι μόνο αν έχετε κάποια αστοχία υλικού αλλά και αν αλλάξετε ή διαγράψετε ένα αρχείο κατά λάθος. Αν για παράδειγμα κάνετε επεξεργασία ενός κειμένου κάθε απόγευμα θα είναι πολύ χρήσιμο τα αντίγραφα που έχετε να έχουν ουσιαστικά τις αλλαγές κάθε μέρας που κάνατε. Ενώ αν κρατάτε πάντα την τελευταία έκδοση και κάνετε ένα λάθος που αντιληφθείτε αφού λάβετε το αντίγραφο δεν θα μπορείτε να επαναφέρετε μία παλιότερη έκδοση. Σημείωση βέβαια ότι οι τελευταίες εκδόσεις λειτουργικών συστημάτων αλλά και ορισμένων προγραμμάτων υποστηρίζουν την αποθήκευση «εκδόσεων» ενός αρχείου ή φακέλων σώζοντας όλο το ιστορικό με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορείτε να «γυρίσετε το χρόνο πίσω». Η λειτουργικότητα αυτή πάντως υπάρχει σε αρκετές εφαρμογές backup ακόμα και για την ώρα που εργάζεστε. Ενδεικτικά μία επι πληρωμή εφαρμογή που το υλοποιεί είναι το Acronis TrueImage για Windows.

Αυτές είναι σε γενικές γραμμές οι κατευθυντήριες γραμμές που προτείνω σε σχέση με τη λήψη των εφεδρικών αντιγράφων. Όπως ανέφερα και στην αρχή ο καθένας μπορεί να ακολουθήσει διαφορετικές τακτικές αναλόγως περιπτώσεων. Το σίγουρο όμως είναι πως πρέπει να έχετε πάντα τουλάχιστον ένα πρόσφατο αντίγραφο ασφαλείας.

Ειδικό Παράρτημα : Κινητά (smartphones και μη) και φορητές συσκευές (π.χ. Tablets)

Και αφού φροντίσατε για τον υπολογιστή σας μήπως πρέπει να σκεφτείτε και το κινητό σας; Λίγο ή πολύ το κινητό μας διατηρεί αρκετά σημαντικές πληροφορίες και δεδομένα. Πρώτα από όλα τον τηλεφωνικό κατάλογο, που συχνά πυκνά έχει και αρκετά επιπλέον στοιχεία εκτός των αριθμών τηλεφώνων. Διευθύνσεις συμβατικού και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, σημειώσεις, εταιρεία επαγγελματικών επαφών κλπ. Πέραν αυτού μπορεί κάποιος να έχει ραντεβού, υπενθυμίσεις, αλλά φυσικά και πολλές φωτογραφίες και βίντεο που σχεδόν όλοι τραβάμε πια με τα κινητά μας. Όλες αυτές οι πληροφορίες θα πρέπει να αποθηκεύονται κάπου πέραν του κινητού, για καλό και για κακό. Άλλωστε το κινητό μας έχει και έναν κίνδυνο ακόμα, πέραν της αστοχίας υλικού και της ακούσιας διαγραφής, αυτόν της απώλειας. Φροντίστε λοιπόν να αντιγράφετε το περιεχόμενο στον υπολογιστή ανα τακτά διαστήματα (όχι όποτε αλλάζετε κινητό) χρησιμοποιώντας το αντίστοιχο λογισμικό που διαθέτει η κάθε συσκευή ωστε στη συνέχεια να το παίρνετε κι αυτό backup από τον υπολογιστή. Κάποια smartphones υποστηρίζουν και εφεδρικό αντίγραφο στο “σύννεφο” μέσω σύνδεσης Wifi ή 3G. Αν αυτό σας ικανοποιεί δεν είναι καθόλου άσχημη ιδέα. Έχοντας ένα εφεδρικό αντίγραφο σε περίπτωση που κάτι συμβεί με το κινητό σας δεν θα χρειαστεί να ψάχνετε όλα τα τηλέφωνα των φίλων και γνωστών, ούτε φυσικά τις φωτογραφίες που τραβήξατε. Στην απίθανη περίπτωση που το κινητό σας δεν υποστηρίζει με κανένα τρόπο μεταφορά δεδομένων (επαφών κλπ) σε υπολογιστή έχω δύο προτάσεις. Αποθηκεύστε τις επαφές στην κάρτα SIM ή γράψτες τις σε χαρτί! Και αλλάξτε συσκευή τηλεφώνου…Τέλος αν έχετε κάποιο Tablet ή MP3 player καλό είναι το αντίστοιχο περιεχόμενο να το έχετε και στον υπολογιστή (π.χ. εφαρμογές, τραγούδια, βίντεο κλπ) , γιατί δεν είναι και πολύ σπάνια η περίπτωση να χαθεί ή να χαλάσει.

Μακάρι να μην χρειαστείτε ποτέ τα εφεδρικά αντίγραφά σας!

Read Full Post »

Με αφορμή ένα περιστατικό που συνέβη πριν από λίγες μέρες, όπου μία φίλη έσβησε κατά λάθος από το πρόγραμμα των emails ένα ολόκληρο λογαριασμό μαζί με χιλιάδες emails της δουλειάς, σκέφτηκα να γράψω ένα άρθρο με συμβουλές σχετικά με την ανάκτηση δεδομένων που χάθηκαν με οποιοδήποτε τρόπο, αλλά και κάποιες καλές τακτικές για να αποφύγετε παρόμοια περιστατικά. Ευτυχώς η φίλη μου τη γλίτωσε με μερικές “γρατζουνιές” (γιατί τα Windows 7 είχαν κρατήσει ένα αντίγραφο του χαμένου φακέλου λίγο πριν συμβεί το μοιραίο).

Έστω λοιπόν οτι συνέβη το μοιραίο. Χάσατε κάποια αρχεία, πιθανώς τα σβήσατε κατα λάθος, ο υπολογιστής σας δεν εκκινεί ή το λειτουργικό σύστημα εμφανίζει κάποιο λάθος. Ο πρώτος και σημαντικότερος κανόνας σε αυτή την περίπτωση είναι : ΨΥΧΡΑΙΜΙΑ. Πριν πανικοβληθείτε και ετοιμαστείτε να πέσετε από το μπαλκόνι σας σκεπτόμενοι τις ατελείωτες ώρες δουλειάς, τις εκατοντάδες φωτογραφίες και βίντεο από διακοπές που εξαφανίστηκαν ή την εργασία για το πανεπιστήμιο που γράφετε εδώ και μήνες, σκεφτείτε και ενεργήστε ψύχραιμα. Μήπως τα αρχεία βρίσκονται κάπου αλλού στο δίσκο και μετακινήθηκαν κατα λάθος; Μήπως τα έχετε και σε κάποιο USB stick ή εξωτερικό δίσκο; Αν όχι και το λάθος έγινε από εσάς και δεν οφείλεται σε κάποια αστοχία υλικού (π.χ. χαλασμένος δίσκος) τα πράγματα δεν είναι τόσο τραγικά. Τις περισσότερες φορές στα νεότερα λειτουργικά συστήματα ακόμα και όταν διαγράφονται αρχεία και εσείς δεν τα βλέπετε πουθενά στον δίσκο σας, αυτά υπάρχουν, απλά έχουν μαρκαριστεί ως διαγραμμένα. Και δεν αναφέρομαι στον κάδο ανακύκλωσης (που φυσικά πρέπει να χρησιμοποιείτε), αλλά σε “πραγματικά” διαγραμμένα αρχεία. Με κάποια ειδικά εργαλεία (λογισμικό) λοιπόν είναι δυνατή η ανάκτησή τους και η επαναφορά τους. Το σημαντικότερο όμως σε αυτή την περίπτωση είναι να ελαχιστοποιήσετε κατα το δυνατό την χρήση του σκληρού δίσκου (και ειδικότερα την εγγραφή νέων αρχείων) ωστε τα σημεία του δίσκου που έχουν τα διαγραμμένα αρχεία να μην χρησιμοποιηθούν για την αποθήκευση νέων. Αν λοιπόν έχει συμβεί κάτι τέτοιο και δεν βρίσκετε τα αρχεία σας πουθενά μέσα στο δίσκο η πιο ασφαλής κίνηση είναι να σβήσετε τον υπολογιστή. Στη συνέχεια θα πρέπει να αφαιρεθεί ο σκληρός δίσκος και να συνδεθεί σε έναν άλλον υπολογιστή στον οποίο θα έχουν εγκατασταθεί αυτά τα εργαλεία που θα “σαρώσουν” το δικό σας δίσκο και θα βρουν τα διαγραμμένα αρχεία. Αν δεν γνωρίζετε πως να κάνετε αυτές τις διαδικασίες ζητήστε βοήθεια από κάποιον φίλο ή από επαγγελματία. Σε ένα μεγάλο ποσοστό οι εφαρμογές αυτές ανακτούν τα δεδομένα αυτούσια. Να σημειώσω εδώ ότι τα προγράμματα αυτά συχνά επαναφέρουν αρχεία και από κάρτες μνήμης (κινητών, φωτογραφικών μηχανών κλπ), USB sticks, ακόμα και από γρατζουνισμένα CD ή DVD.

Σε περίπτωση τώρα που η απώλεια οφείλεται σε χαλασμένο υλικό (π.χ. σκληρός δίσκος) τα πράγματα δυσκολεύουν λίγο περισσότερο. Αν ο δίσκος δεν είναι προσπελάσιμος ούτε αφού έχει συνδεθεί σε άλλον υπολογιστή ή κάνει κάποιον θόρυβο σαν κλικ κατά την λειτουργία του ή δεν αναγνωρίζεται καθόλου σαν συσκευή από τον υπολογιστή πιθανώς να χρειαστεί να απευθυνθείτε σε κάποιον επαγγελματία για να ανακτήσει τα δεδομένα με ειδικές τεχνικές. Η πιο απλή από αυτές (την οποία έχω εφαρμόσει και προσωπικά), είναι η αντικατάσταση της πλακέτας του σκληρού δίσκου με μία άλλη από έναν όμοιο δίσκο (σε μάρκα, χωρητικότητα και μοντέλο). Αν όμως δεν είναι χαλασμένη η πλακέτα αλλά το εσωτερικό του δίσκου (π.χ. το μοτερ που τον περιστρέφει ή η κεφαλή ανάγνωσης) η επισκευή είναι ακόμα πιο σύνθετη. Όπως καταλαβαίνετε το κόστος ανεβαίνει γεωμετρικά όσο δυσκολεύει η ανάκτηση των δεδομένων. Θα πρέπει να γνωρίζετε όμως ότι το κόστος και η ευκολία ανάκτησης των δεδομένων είναι πολύ μικρότερο στην περίπτωση που η απώλεια οφείλεται σε λάθος του χρήση (π.χ. ακούσια διαγραφή των αρχείων) παρά σε χαλασμένο υλικό. Πέραν αυτού φυσικά εννοείται ότι σε μία τέτοια περίπτωση θα κάνετε μία μίνι έρευνα αγοράς τόσο για να βρείτε την πιο αξιόπιστη λύση όσο και την πιο οικονομική. Φυσικά ακόμα και τέτοιες λύσεις έχουν κάποιο όριο στην ικανότητα επαναφοράς. Αν καταφέρατε (ελπίζω όχι) να καταστρέψετε ολοκληρωτικά μία κάρτα μνήμης κινητού ή ένα CD δεδομένων τί να κάνει κι ο δόλιος ο τεχνικός. Για αυτόν ακριβώς το λόγο η πιο καλή λύση για να αποφύγουμε τέτοιες δύσκολες καταστάσεις (αλλά και να προστατεύσουμε το πορτοφόλι μας) είναι η πρόληψη. “Των φρονίμων τα παιδιά…” λέει η σοφή παροιμία οπότε πάρτε τα μέτρα σας πριν συμβεί το μοιραίο.

Να μερικές καλές τακτικές λοιπόν:

  • Όταν διαγράφετε αρχεία χρησιμοποιήστε τον κάδο ανακύκλωσης. Στη σημερινή εποχή οι σκληροί δίσκοι είναι αρκετά μεγάλοι για να έχετε στον κάδο διαγραμμένα αρχεία ακόμα και μηνών χωρίς να έχετε πρόβλημα χώρου. Αν δε, έχετε τη μανία να “πετάτε” τα σκουπίδια καθημερινά και να βλέπετε το εικονίδιο του κάδου καθαρό ακολουθήστε μία άλλη τακτική. Δημιουργήστε έναν φάκελο “Προς διαγραφή” και μεταφέρετε εκεί τα αρχεία τα οποία θα ελέγχετε κάθε βδομάδα π.χ. πριν τα μεταφέρετε στον κάδο και τον αδειάσετε αμέσως μετά.

  • Μην διαγράφετε βιαστικά αρχεία πατώντας shortcuts με το πληκτρολόγιο που δεν εμφανίζουν προειδοποιητικά μηνύματα. Προτιμήστε να σβήνετε πάντα αρχεία με το ποντίκι για να το κάνετε πιο προσεκτικά.

  • Μην μεταφέρετε αρχεία από τον έναν δίσκο στον άλλον (π.χ. USB stick) με Cut & Paste. Αντιθέτως κάντε αντιγραφή και όταν αυτή ολοκληρωθεί διαγράψτε το αρχικό αρχείο. Αυτό γιατί αν στο ενδιάμεσο συμβεί κάποιο πρόβλημα (π.χ. πτώση τάσης) ίσως το αρχικό αρχείο να μην μπορεί να ανακτηθεί εύκολα καθώς θα έχει δοθεί εντολή διαγραφής του από το σύστημα και όχι μεταφορά στον κάδο.

  • Δημιουργήστε μία δομή φακέλων για τα προσωπικά σας αρχεία σε ένα σημείο (π.χ. στα έγγραφα ή στην επιφάνεια εργασίας) ώστε να μην ψάχνετε παντού στο δίσκο όταν χάνετε έναν αρχείο, αλλά και να μην σβηστεί κάποιο αρχείο με απεγκατάσταση εφαρμογής. Αποφύγετε να σώζετε σκόρπια αρχεία όπου βρείτε πρόχειρα ή εκεί που προτείνουν εξ ορισμού οι εφαρμογές.

  • Κάντε συχνά save καθώς δουλεύετε. Εδώ προτιμήστε το shortcut του πληκτρολογίου (9 στις 10 φορές είναι το CTRL-S στα Windows & το Linux και το CMD-S στο Mac) ώστε να σας γίνει συνήθεια. Να σημειωθεί βέβαια πως το save ουσιαστικά αντικαθιστά το προηγούμενο αρχείο οπότε αν κάνετε διορθώσεις σε ένα κείμενο και αφαιρείτε παραγράφους με το save θα επιβεβαιώσετε τις διαγραφές. Για αυτό …

  • Κρατήστε ιστορικά αρχεία καθώς δουλεύετε. Αν γράφετε ένα βιβλίο δεν είναι καλή ιδέα να το έχετε όλο σε ένα αρχείο καθώς το διορθώνετε. Σε κάθε μεγάλη αλλαγή αποθηκεύστε ένα νέο αρχείο με αρίθμηση, έτσι, ακόμα κι αν πάει κάτι στραβά θα χάσετε μόνο ένα μέρος της δουλειάς. Σε κάποια νεότερα λειτουργικά συστήματα όπως πχ. στο Mountain Lion της Apple αυτό γίνεται αυτόματα αλλά και σαν γενική τακτική δεν είναι λάθος. Εκμεταλλευθείτε πάντως τις δυνατότητες που δίνουν τα ίδια τα προγράμματα και τα λειτουργικά συστήματα.

  • Μην κάνετε επεξεργασία αρχείων ανοίγοντάς τα μέσα από emails. Αποθηκεύστε το αρχείο κάπου στο δίσκο και στη συνέχεια κάντε αλλαγές. Έτσι θα έχετε αυτούσιο το αρχικό αρχείο σε περίπτωση που γίνει κάποιο λάθος.

  • Τέλος και σημαντικότερο. Κρατήστε εφεδρικά αντίγραφα (Backups). Σήμερα, όχι κάποια στιγμή στο μέλλον. Μην ανησυχείτε πολύ για τα αρχεία των προγραμμάτων ή του λειτουργικού συστήματος. Ακόμα κι αν πάει κάτι στραβά είναι σχετικά εύκολο να βρείτε τα αρχεία εγκατάστασης των Windows ή κάποια εφαρμογής που χρησιμοποιείτε. Τα έγγραφά σας όμως κανείς δεν μπορεί να τα ξαναγράψει, οι φωτογραφίες της οικογένειάς σας δεν γίνεται να ξαναβγούν, τα βίντεο που τραβήξατε δεν μπορείτε να τα τραβήξετε ξανά από το παρελθόν. Αν φυσικά θέλετε στα Backups να συμπεριλάβετε και τα αρχεία του συστήματος κάκό δεν είναι, απλά θα θυσιάσετε λίγο χώρο παραπάνω για αυτό, και θα γλιτώσετε λίγο χρόνο σε περίπτωση “καταστροφής”. Ειδικά για τις τακτικές της λήψης εφεδρικών αντιγράφων θα γράψω ένα νέο άρθρο, κατά το δυνατό λεπτομερές.

Μέχρι τότε, προσοχή στα δεδομένα σας!

Read Full Post »